Het CITES-verdrag

Voor de bescherming van de internationale biodiversiteit

05 juli 2021

Als je handelt in bedreigde planten en diersoorten of producten ervan, krijg je te maken met de regelgeving die vastgelegd is in CITES. Wat moet je weten over deze internationale overeenkomst?

Wat is CITES?

CITES staat voor Convention on International Trade in Endangered Species of Wild Fauna and Flora. Het is een verdrag dat de internationale handel in bedreigde dier- en plantensoorten (en de producten ervan) reguleert. Daarmee draagt CITES bij aan de bescherming van de internationale biodiversiteit. Naast de landen in de EU maken ook nog 182 andere landen deel uit van dit verdrag.

CITES-lijst

De CITES-overeenkomst bevat regels voor de bescherming van ongeveer 5.800 diersoorten en 30.000 plantensoorten. Deze zogenaamde CITES-soorten zijn opgenomen in een CITES-lijst, ook wel de Appendix genoemd. Binnen deze lijst wordt een onderscheid gemaakt tussen drie categorieën, of drie appendices:

  • Appendix I: Soorten direct bedreigd met uitsterven

  • Appendix II: Bedreigde soorten (maar niet direct met uitsterven)

  • Appendix III: Soorten die (verschillende) landen willen beschermen 

Soorten die in Appendix I van de CITES-lijst staan, mogen in principe niet commercieel verhandeld worden. Je mag ze ook niet houden, weggeven of wat dan ook. Datzelfde geldt voor producten van die soorten.

Organisatiestructuur in Nederland

In Nederland zorgt het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit voor de juiste coördinatie van het CITES-beleid. De Rijksdienst voor Ondernemend Nederland geeft vergunningen af en handelt administratieve overtredingen af. Vervolgens controleert de Douane of de regels goed worden nageleefd bij de internationale handel van beschermde soorten. Verder ziet de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit toe op het dierenwelzijn bij het transport van levende dieren. 

CITES-regels in de EU

De Europese Unie heeft aanvullende regels gemaakt, die meestal verder gaan dan de regels in CITES. Deze aanvullende regels zijn uitgewerkt in bijlages, bijlage A tot en met D. Deze bijlages zijn bedacht om bepaalde soorten extra te beschermen. Zo staan er in Bijlage A soorten uit Appendix I, uit Appendix II maar ook bepaalde soorten die niet bescherming krijgen door CITES-regelgeving. In Bijlage D vind je ook regels voor de handel in soorten die niet beschermd worden in het CITES-verdrag. Kortom: nóg meer bescherming voor flora en fauna.

Handelen in bedreigde soorten

Als je wilt handelen in een CITES-soort, heb je de juiste papieren nodig. Welke documenten je nodig hebt, is afhankelijk van het soort en van het land waarmee je handelt. Binnen de EU gelden namelijk andere regels dan daarbuiten.

Binnen de EU: EU-certificaat

Binnen de EU heb je in bepaalde gevallen een EU-certificaat nodig. Een EU-certificaat is een document waarop belangrijke informatie staat over de CITES-soort, zoals:

  • Eigenaar

  • Herkomst

  • Geldigheid

De eerder genoemde bijlages op de CITES-regels helpen je te bepalen of je een EU-certificaat nodig hebt. Bij soorten uit Bijlage A heb je altijd een EU-certificaat nodig. Bij soorten uit Bijlage B heb je een EU-certificaat nodig als je niet kunt aantonen dat je het soort legaal hebt verkregen. Bij soorten uit de andere bijlages heb je geen EU-certificaat nodig.

Tabel: Heb ik een EU-certificaat nodig?

BijlageActie
AEU-certificaat aanvragen
BAantonen dat je de soort legaal verkregen hebt; anders EU-certificaat aanvragen
CGeen actie
DGeen actie

Natuurlijk is het altijd verstandig om de site van RVO te checken voor de laatste updates

Buiten de EU: CITES-documenten

Voor het invoeren van een CITES-soort van buiten de EU naar Nederland heb je vaak een invoervergunning en/of een uitvoervergunning (land van uitvoer) nodig. In sommige gevallen heb je in plaats van een uitvoervergunning een verklaring van oorsprong nodig. Ook hier geldt: om te bepalen welke documenten je nodig hebt, moet je gebruikmaken van Bijlage A, B, C en D van de CITES-regelgeving binnen de EU. Misschien goed om te bedenken: sinds de Brexit hoort het Verenigd Koninkrijk ook niet meer bij de EU. Daardoor krijg je voor het VK te maken met de CITES-regels buiten de EU.

Regels in Nederland

In Nederland geldt er boven op de CITES ook nog de Wet natuurbescherming. Deze wet bevat extra regels ter bescherming van dier- en plantensoorten. Daardoor is er in Nederland een verbod op het houden van een aantal beschermde diersoorten, tenzij je een ontheffing hebt.

Internationale transportdocumenten

Er zijn bij de internationale handel een hoop vervoersdocumenten die de handel reguleren. Je kunt daarbij denken aan een Certificaat van Oorsprong, Atr-certificaat of Air Waybill. Ook bij het vervoer van CITES-soorten is het belangrijk dat de juiste documenten aanwezig zijn, anders loop je tegen boetes en vertragingen aan. 

Auteur

Job Jansen

Als freelance tekstschrijver en SEO-adviseur heb ik bijna dagelijks contact met bedrijven. Over de jaren heen heb ik samengewerkt met talloze inspirerende ondernemers, waardoor ik veel affiniteit heb gekregen met mkb’ers. Vanuit die ervaring probeer ik als redacteur bij MKB Servicedesk elke keer artikelen te schrijven waar ondernemers echt iets aan hebben.