Timing

Column Victor van Kommer | Directeur Tax Services IBFD en Bijzonder hoogleraar Tax Policy Utrecht School of Economics

01 mei 2017

Onderhandelingsstress rondom het binnenhof. Acht politici proberen onder leiding van een bekwame vakvrouw tot een vergelijk te komen. Alle gesprekken vinden plaats achter gesloten deuren en zo willen ze het ook houden. Een broedende kip moet men immers niet storen. Men heeft geleerd van het verleden en men wil geen vijfde partij aan de tafel die de media of de kiezers vertegenwoordigt. Met elkaar zullen ze het druk genoeg hebben.

Los van hun persoonlijkheden, en uitspraken gedaan op televisie of in de krant zijn ze ook nog gebonden aan een vuistdik partijprogramma. Denk je eens in: negen kolossale persoonlijkheden die ook nog worden gevoed door hun partijkaders, aanstormend talent uit hun achterban en een groot dienend monster, te weten het ambtenarenkorps. En dan denken sommige dat er nu uitgerekend tijd is voor de lobbygroepen, de belangenvertegenwoordigers en de beroepsconsultants, die allen men hun petities, rapporten, wijze raadgevingen en opinies, een agendapuntje willen zijn tijdens de onderhandelingen over een regeerakkoord. Helaas de tijd is er nu niet rijp voor. En toch denken al deze vertegenwoordigers dat hun baanbrekende inzichten hun weg zullen vinden en een rijke voedingsbodem zijn voor nieuwe besluiten van de nieuwe regering. Nogmaals helaas voor hen die denken dat het nu oogsttijd is. Niemand zit te wachten aan de onderhandelingstafel in Den Haag op het zoveelste idee en het zoveelste rapport. Ze hebben moeite genoeg aan elkaar en een overdaad aan politiek testoteron, Haagse ijdelheid, ontwakende mastodonten en een hijgerige achterban die uitbetaald wil worden voor hun verkiezingssuccessen en de machtige ambtenaren die vaak welwillend aangeven dat het plan sympathiek is maar de uitvoerbaarheid al snel in het geding is.

Degene die Den Haag duidelijk willen maken dat de economie allang veranderd is en dat de regelgeving hopeloos daarop achterloopt, zullen nog even geduld moeten hebben. De vraag is dan, wanneer de coaltiebesprekingen niet het geeigende moment zijn, wanneer dan wel? Invloed heeft met timing te maken. Misschien staat een nieuwe bewindspersoon open voor opinies in de eerste maanden na de benoeming. Of een kleine welkome crisis kan de bode zijn voor een veranderende wind. We moeten nu eenmaal constateren dat de politiek niet alert kan reageren op economische veranderingen en dat kan vele oorzaken hebben. Mensen zijn nu eenmaal geneigd de wereld te beschouwen volgens vertrouwde sjablonen. De al eerder genoemde ambtenaren hebben een matigende invloed op de oprispingen van ambitieuse politici en Nederland is nu eenmaal bij uitstek een coalitieland dus altijd moet de grootste gemene deler worden gevonden. Daarnaast is Nederland een open economie, de toegangspoort tot het Europese achterland en voor vele vraagstukken is ons land gewoon te klein geworden om het zelf op te kunnen lossen. Voor iedereen die weet en voelt dat onze regelgeving op het gebied van pensioenen, fiscaliteit, belastingen en sociale zekerheid, achterloopt bij de economische realiteit moet het uiteindelijke regeerakkoord maar nader uitpluizen om te zien of er wat openingen geboden worden, die dan aanleiding kunnen zijn om de beinvloedingsindustrie weer op te starten. Nu is het gewoon toekijken en zit Den Haag echt niet te wachten op briljante ideeen. De politici hebben al een gevulde agenda en de ambtenaren denken alleen maar: Oh nee, nog meer werk.