Even niet doordenderen

Etmaal kloosteren steeds populairder

31 januari 2013

De oase van rust die kloosters bieden, trekt onder meer ondernemers aan. Even in de luwte de kans grijpen om te komen tot de kern, datgene waarom het draait in het leven. Het is betrekkelijk goedkoop. “Maar bepaald geen vrijblijvende vakantie.”

Ondernemer staat even stil

Zijn maandelijkse dag in het klooster is Aalt Bakker ‘steeds dierbaar­der’ geworden. “Ik kom er opgefrist vandaan. Je dendert even niet door.” Tegelijk is zo’n etmaal intensief en confronterend. “Ik sta stil bij mezelf. Bij: wat wil ik als ondernemer, als mens? Steeds meer kom ik bij de kern.”

Bakker (43) is mede-eigenaar van Theseus in Best, dat bedrijven adviseert, erin participeert en ze overneemt. Sinds 2003 trekt hij zich negen keer per jaar een etmaal terug in het klooster van de Domi­nicaanse Gemeenschap in Huissen. En af en toe gaat hij voor een verblijf van vier dagen naar een klooster in Frankrijk.

Zoals Bakker zijn er steeds meer. De cijfers rond de activiteiten van de Dominicaanse Gemeenschap in Huissen tonen dat de belangstelling booming is. Verbleven in 2005 in de vier gastenkamers 75 mensen, vorig jaar waren dat er 102. Voor dit jaar wordt gerekend op 125 personen. Bij de cursussen wordt voor dit jaar uitgegaan van 1650 mensen, bijna 30 procent meer dan de 1280 in 2006. Een dergelijke trend toont de ‘commerciële’ verhuur van onder meer vergaderac­commodaties.

Volgens de Konferentie Nederlandse Religieuzen (KNR), koepel van kloosters en abdijen, stijgt de belangstelling voor een verblijf in een kloosterlijke gemeenschap onmiskenbaar. Exacte cijfers ontbreken. “Die inventariseren we niet”, vertelt woordvoerster Will van de Ven. “Maar er zijn nu hier en daar wachtlijsten en die waren er een paar jaar geleden niet. Het is het gevolg van de onthaasting. Mensen willen tot rust komen.”

Zondagskind

Iets dergelijks was voor Bakker vier jaar geleden reden om bij de Dominicanen in Huissen binnen te stappen. “Daarvóór was ik al wel op zoek. Ik voelde me een zondagskind. Manager geweest bij Elsevier Resultaat Consultants, directeur bij Elsevier Baard en Baard Hogeschool Brabant. Toen een eigen bedrijf; ging allemaal goed. Ik was rond de 40 jaar en dacht: is dit ‘t? Toen ik op een dag in Huissen van de ene klant naar de andere reed, zag ik het klooster en ben naar binnen gegaan. Gekeken naar wat doen ze hier. Ik zag dat er een programma was voor managers en ik was gegrepen door de sfeer in het klooster.”

Hij deed een dag mee met de managersgroep van broeder Henk Jongerius en stapte in. “Thema is servant leadership. Elke maand zijn we een nacht en een dag in het klooster. We komen ’s avonds en ontmoeten elkaar. De volgende dag is er een gebedsdienst, ontbijt, meditatie, een tekst over dienend leiderschap, na de lunch meditatie, een gedicht, muziek en de avondgebedsdienst.”

De eerste keren ervoer hij het als ‘een dagje even niks’, rust zonder geleefd te worden door een volle agenda. Geleidelijk werd er ‘van alles geraakt’. “Stil zijn met een tekst, een uur voor jezelf, is heerlijk. Je komt bij vragen als: wat ben ik aan het doen? Hoe kan ik in con­tacten met anderen werken vanuit mezelf? Je overdenkt dingen die aan je knagen. Dat geeft rust. Dat is niet hetzelfde als soft zijn; je bent wel écht en dat is soms confronterend en hard. Bijvoorbeeld als je constateert dat iets niet werkt en dat zegt. Je hebt meer inzicht in jezelf en dat neem je mee in je werk en je gezin, je hele leven. Niet dat alles meteen gaat zoals je wilt, maar je bent bewuster bezig. Zo kan ik terugschakelen als ik een trucje hanteer. Dan kriebelt het in m’n buik.”

‘Naar binnen’ gaan

Dat resultaat komt mede op het conto van Jongerius, die de teksten en gedichten uitzoekt en de managers volgens Bakker geweldig bege­leidt. Jongerius is in Huissen gastenbroeder: “Mensen krijgen hier tijd en ruimte om ‘naar binnen’ te gaan via verstilling, bezinning, studie en liturgie in een kloosterlijke sfeer. En we begeleiden hen om goed gevoed en geworteld de weg naar buiten te gaan en te werken aan een menswaardige samenleving”, verklaart hij. De behoefte daaraan groeit. “Er is een trend naar spiritualiteit. In cursussen, maar ook in de vorm van een dagje tot bezinning komen. Ik zie ook een verjonging. Dertigers en veertigers. Die zag je vroeger niet.” Als Dominicaan is hij blij met de belangstelling. “Wij zijn predikanten. Onze levensopdracht is zingeving bie­den. Dominicaan­se kloosters staan in de stad, midden in de samenleving. Wij zijn niet zo Rooms. Bij ons mag je zoeken.”

Jongerius en KNR-woordvoerster Van de Ven kunnen de gasten niet onder een noemer vangen. Jongerius na enig nadenken: “Mensen uit de zorg, uit het onderwijs, soms studenten, zakenmensen ook, kleine ondernemers. Vaak mensen die voor anderen werken en komen bij­tanken om niet in een burn out te komen.” Volgens Van de Ven komen de laatste jaren ook meer mensen uit protestantse hoek naar de (katholieke) kloosters. Kloosters trekken volgens haar elk een eigen publiek. “Er zijn bijvoorbeeld kloosters waar meditatie een belangrijke rol speelt. Daar zie je vaak ook zakenmensen.” Volgens Jongerius maakt het niet uit wie of wat de gast is: “Er komt een mens.”

Aangenaam ritme

Het klooster biedt volgens Van de Ven ‘een vast ritme met periodes van actie en contemplatie’. Dat heeft effect. “Het vergroot de kans dingen met aandacht te kunnen doen.” Jongerius: “Mensen komen lezen, studeren, een scriptie schrijven, een musical voorbereiden, een paar dagen voor zichzelf, soms wandelen en fietsen.” Toch is het geen goedkope vakantie. “Daar waak ik voor. Ik geef aan dat verwacht wordt dat wordt deelgenomen aan de gezongen ochtend- en avonddienst en aan de gezamenlijke middagmaaltijd. Maar het is opvallend hoe snel mensen het ritme van het klooster aangenaam vinden.” Volgens Van de Ven wisselt de inbreuk die de gasten maken op het kloosterleven. “Als er een apart gastenverblijf is met een speciale gastenzuster of –broeder, dan valt het mee.” De Dominicanen zijn blij met de aanloop. “Het levert blijheid op dat je voor wildvreemde mensen een goede plek kunt zijn. En begrip over wat een klooster is en de mensen erin. Voor de oudere broeders haal je de wereld binnen. Dan suft het niet zo snel in.”

Onderdak in soorten en maten

Veel kloostergemeenschappen bieden mogelijkheden voor onderdak, cursussen en activiteiten. Het aanbod groeide de laatste tientallen jaren flink. De Dominicaanse Gemeenschap Huissen is wat dat betreft representatief. Tot de jaren ‘60 was het klooster een noviciaat; er werden mensen opgeleid die Dominicaan wilden worden. In 1967 werd volgens broeder Henk Jongerius ‘een zwaai naar buiten gemaakt’. Bij gebrek aan intreders werd het een overheidsgesubsidieerd vormingscentrum. Halverwege de jaren ‘80 werd het een activiteitencentrum gesubsidieerd door de Dominicaanse overheid. Het wil ‘een plek zijn van inspiratie en ontmoeting’ en biedt vorming, training en ondersteuning. Dat krijgt vorm in vier poten: cursussen, jongerenwerk, commerciële verhuur van accommodaties en een gastenverblijf voor individuen. Voor dat laatste zijn vier kamers beschikbaar. Verblijf kost naar draagkracht € 24,50 tot € 49,50 per etmaal. Van de gasten wordt verwacht dat ze deelnemen aan de twee diensten en de maaltijd tussen de middag. Verder kunnen ze ‘in een eigen ritme zelf invulling kunnen geven aan het verblijf’. “Maar ze mogen natuurlijk vragen: Henk heb je een uurtje voor me?”

Veel kloosters bieden een dergelijke ruimharige, betaalbare gastvrijheid; op de internetsite van Konferentie Nederlandse Religieuzen (www.knr.nl) staan veertig kloosters met gasten-opvang. Achtergrond is de Regel van Benedictus waarin een hoofdstuk staat over ‘hoe men de gasten moet ontvangen’. Dat begint met: “Alle gasten die aankomen moeten worden ontvangen als Christus zelf.”

Volgens Van de Ven is het verblijf van gasten niet kostendekkend. “De gebouwen zijn vaak oud en duur in het onderhoud. Dan zou je er cursussen aan moeten koppelen.” Een hogere prijs is geen optie. “Kloosters willen het verblijf laagdrempelig houden voor iedereen die er behoefte aan heeft.” Het aanbod is zeer divers. Soms zijn alleen mannen of vrouwen welkom, soms beide. Er zijn een- en meerpersoonskamers. De toegankelijkheid varieert. Veelal is het mogelijk zich een of enkele dagen terug te trekken, soms kan enkele weken of maanden het kloosterleven worden gedeeld. Vaak moeten gasten de dagelijkse gang van zaken respecteren, diensten meevieren en helpen met maaltijden. Tal van kloosters melden dat de maaltijden eenvoudig zijn en of al dan niet aan dieetwensen tegemoet kan worden gekomen. Er zijn veel arrangementen voor groepen, soms compleet met een speciaal gastenprogramma. Mede vanwege de belangstelling voor het kloosterleven, werd op 3 oktober in Nijmegen de publieksmanifestatie Stilte, verbinding, bezieling. De kloostertradities als inspiratiebron voor werk en leven gehouden. Van de Ven: “Doel was de eigentijdse vorm te tonen van het religieuze leven. Religieuzen zijn net als niet-religieuzen waarheidszoekers. Zij doen dat in een klooster, maar een habijt is voor dat zoeken geen voorwaarde.”

bron: MKB-Nederland, Ondernemen!