Freakonomics

BOEKRECENSIE VAN WEEK 43

19 januari 2010

Wat is gevaarlijker: een pistool of een zwembad? Wat hebben sumoworstelaars en schoolmeesters gemeen? En waarom wonen drugsdealers bij hun moeder? In 'Freakonomics' onderzoekt Steven Levitt met zijn co-auteur Stephen Dubner deze vragen die je niet van een econoom zou verwachten.

Net als veel mensen besteed ik het wachten op een luchthaven aan het bezoeken van de aanwezige boekenwinkels, op zoek naar een boek dat mij op een of andere manier aanspreekt. Zo stuitte ik recent op de herziene versie van het boek 'Freakonomics' met als ondertitel 'A Rogue Economist Explores the Hidden Side of Everything' van Steven D. Levitt (hoogleraar Economie aan de Universiteit van Chigago) en Stephen J. Hubner. De eerste versie van dit boek werd in 2005 gepubliceerd, waarna in 2006 een Nederlandse uitgave verscheen onder de naam: 'Freakonomics. Een tegendraadse econoom ontdekt de verborgen kant van bijna alles."

Over het boek

Freakonomics gaat vooral over economie en alle statistische data die economie meetbaar maken. Daarbij wordt de nadruk gelegd op het ontkrachten van “conventional wisdom”, die zo vaak onjuist is. Freakonomics bestaat uit een aantal onderzoeken gebaseerd op vragen die normaal niet door economen worden gesteld. Natuurlijk zijn de vragen afgeleid uit de statistische data, maar ze zijn daarom niet minder amusant. Een aantal van de behandelde onderwerpen:

  • Frauderende leraren en vals spelende sumo-worstelaars

  • De overeenkomsten tussen de Klu Klux Klan en onroerendgoed makelaars

  • Drugs dealers die nog bij hun moeder wonen

  • De invloed van namen op het carrrièreperspectief. 

Verder kijken dan economische data

'Freakonomics' is zoals gezegd niet opgehangen aan één thema, maar benadert verzamelde data vanuit een voor economen nogal onconventionele hoek. Dat gebeurt door dat Levitt zoekt naar op het eerste oog niet helemaal logische verbanden. Dat levert ook voor de niet-econoom een aantal meer dan aardige conclusies op. Een aantal voorbeelden uit het boek.

Daling criminaliteitscijfers

In de periode tussen 1991 en 2001 begon de criminaliteit in de Verenigde Staten, geheel in strijd met de verwachtingen (welke gebaseerd waren op statistische analyses), sterk te dalen. Wetenschappers gaven daarbij verklaringen als sterke economische groei, grotere 'pakkans', veranderingen in de drugsmarkt, stijging van de gemiddelde leeftijd, strengere wapenwetgeving, meer politie en andere verklaringen. Uiteindelijk komt Levitt tot de conclusie dat er echter een belangrijke factor wordt vergeten en dat is het toestaan van abortus in1973. Daardoor werd het krijgen van kinderen een veel bewustere keus. Gevolg: minder teenagers die moeder werden en minder kinderen die in éénouder-gezinnen opgroeiden. Beiden hadden een duidelijk termperende invloed op de criminaliteitscijfers.

Benutten informatievoorsprong

In zijn bestudering van de huizenprijzen komt Levitt tot de conclusie dat makelaars een veel betere verkoopprijs voor de huizen die zij in eigendom hebben dan de verkoopprijs die zij voor de huizen van klanten maken. Dat doen zij simpelweg door hun eigen huizen tien dagen langer op de markt te houden, hetgeen 3% meer oplevert. Ook het taalgebruik in advertenties blijkt de nodige meerwaarde op te leveren. Physieke beschrijving als 'stenen huis' blijkt een hoger prijs op te leveren dan een term als 'goed onderhouden'. Met de toename van het gebruik van het internet blijkt echter de transparantie van de huizenmarkt beduidend te zijn toegenomen. Ondanks dat weten de makelaars echter nog steeds een veel betere prijs voor hun eigen huizen te maken.

Drugsbende als bedrijf

Het hoofdstuk waarin Levitt beschrijft waarom drugsdealers nog steeds thuis wonen, vond ik zelf een van de interessantste. Hij vertelt daarin hoe een onderzoeker zicht krijgt in de wereld van de handel in drugs. Die blijkt opvallend veel overeenkomsten te vertonen met het normale bedrijfsleven. Wie aan de top en het dichtste bij de top zit, verdient het meeste. Met behulp van een omzet- en kostenanalyse blijkt dat de drugsdealer op het laagste niveau zich in feite geen eigen huis kunnen veroorloven door een zeer lage beloning. Maar ook daar gelden de normale economische wetten: waar schaarste aan personeel is, stijgen de loonkosten. In dit geval ging het dat het werk van drugsdealers te gevaarlijk was geworden en dat het moeilijk werd om nieuwe dealers te vinden. Gevolg: door een betere beloning werd het 'beroep' van drugsdealer weer aantrekkelijker.

Wat maakt het boek de moeite van het lezen waard?

Hoewel 'Freakonomics' gestoeld is op voorbeelden uit de VS, geeft het wel stof tot nadenken. Want hoe vaak zouden wij in Nederland niet misleid worden door de alom aanwezige experts, die met behulp van statistieken hun gelijk proberen aan te tonen. Want 'meten' is immers 'weten'.  Maar als je onvoldoende of, nog erger, de verkeerde gegevens gemeten hebt, komt je natuurlijk tot verkeerde conclusies. Het boek is dan ook een stimulans om verder te kijken dan je eigen neus, en die van de door jouw ingeschakelde deskundige, lang is. Dat betekent dat zo nu en dan doordenken en vraagtekens zetten bij de conclusies uit de door jou toegepaste statistieken, zeer waardevol kan zijn.

Gelezen door: Henk van Amerongen

Wil je ook een boekrecensie schrijven voor de MKB Servicedesk?

Neem contact met ons op via redactie@mkbservicedesk.nl