Stand-by buiten kantoortijd is zweten voor de baas

DE COLUMN VAN WEEK 11 DOOR PETER W. STRICK

11 maart 2009

Avondje stappen met een nieuwe collega? Zondagmiddag met de kinderen naar de speeltuin? Dat kan, maar dan wel graag met de blackberry op stand-by! Time is money, 7 dagen per week 24 uur per dag voor directie, collega’s en klanten bereikbaar te zijn, is ook in Duitsland inmiddels een must.

En het nieuwe speeltje heeft een toenemend aantal werknemers in de houdgreep, tenslotte blijft het gebruik ervan niet beperkt blijft tot reguliere werktijden. Net als elders gaan Duitse werknemers op verschillende manieren met deze uitdaging om. Terwijl sommigen de gestegen flexibiliteit aanprijzen en ook buiten kantoortijd nerveus worden, als zij niet bereikbaar zijn, krijgen anderen het benauwd omdat er geen ontsnappen meer mogelijk is. Hoe dan ook, de blackberry heeft de grenzen tussen werk en privé definitief vervaagd.

Wie met een blackberry werkt, heeft feitelijk nooit "Feierabend". Hij moet in het holst van de nacht de huilende baby aan zijn vrouw overlaten, omdat ook de rustverstoorder op zijn nachtkastje gevoed wil worden. Stand-by buiten kantoortijd is zweten voor de baas. Volgens een recente enquête werken zulke lui jaarlijks zo’n twintig dagen extra, zij het omdat de baas het 24-uurs gebruik van de blackberry nadrukkelijk eist, zij het omdat hij de permanente stand-by-positie van zijn personeel stilzwijgend veronderstelt. Een "dringend verzoek" om antwoord op een aanvraag per e-mail buiten kantoortijden is derhalve voor iedere zichzelf respecterende ondernemingsraad een aanknopingspunt, dat er overuren in het geding zijn.

Dit feit zou in Duitsland op de middellange termijn wel eens arbeidsrechters aan het nodige werk kunnen helpen. Immers, zolang duidelijke afspraken over het gebruik van blackberry’s buiten kantoortijd ontbreken, wordt vaak stilzwijgend verondersteld, dat werknemers ook in hun vrije tijd op "dringende" e-mails onverwijld reageren. Met het oog op mogelijke irritaties van dien aard nemen Nederlandse klanten van ons kantoor al regelmatig poolshoogte over de ontwikkelingen op het gebied van arbeidsrecht in Duitsland. Het lijkt een kwestie van tijd totdat de Duitse vakbonden deze praktijk in CAO-onderhandelingen gaan aankaarten, tenslotte staan deze werknemers permanent op stand-by, zonder vergoeding, zonder compensatie.

Werknemers waarvan verwacht wordt dat ze op iedere inkomende mail meteen reageren, zijn continu in paraatheid. Dat vergt (werk)tijd. Werkgevers dienen dit gegeven bij de becijfering van de maximaal toelaatbare werktijden van hun werknemers in aanmerking te nemen. Net als de gezondheid van hun mensen overigens. Niet alleen is een werkgever verplicht, zijn personeel tegen een te grote stralingsdosis te beschermen. Hij dient er ook op toe te zien dat zijn werknemer niet achter het stuur van een auto gaat zitten internetten, als de server van de baas weer eens buiten kantoortijd rinkelt.

Peter W. Strick, Anwaltskanzlei Strick