Optimistisch MKB vangt klappen crisis goed op

Uitkomsten eindejaarsenquête midden- en kleinbedrijf 2009

21 december 2017

Arnhem / Delft, 18 december 2009 – Het incasseringsvermogen van ondernemers in Nederland is in 2009 serieus op de proef gesteld. Het midden- en kleinbedrijf heeft de klappen goed opgevangen en kijkt weer optimistisch over de nabije toekomst: 65% verwacht het komende jaar een beter resultaat.

Dat het op ‘de zaak’ minder druk was, heeft ook een positieve bijwerking: ondernemers vinden dat de balans tussen werk en privé over het afgelopen jaar beter in evenwicht was. Dit zijn de belangrijkste uitkomsten van de jaarlijkse eindejaarsenquête, waarin ondernemers gevraagd wordt naar hun persoonlijke ervaringen over het afgelopen jaar en de verwachtingen voor het komende jaar.

Achtergrond van het onderzoek

In totaal hebben bijna 2.000 zelfstandige ondernemers meegedaan aan de vijfde jaargang van deze enquête, die door GIBO Groep Accountants en Adviseurs, LTO Noord Advies en MKB Adviseurs is georganiseerd. Voor het midden- en kleinbedrijf deelden 1.000 respondenten hun ervaringen en verwachtingen.

Terugkijkend op 2009 is de belangrijkste conclusie dat de crisis hard is aangekomen in de sector: van de respondenten gaf 53% aan minder orders te hebben ontvangen of minder afzet te hebben gerealiseerd in 2009. Eén op de acht bedrijven heeft vanwege de crisis personeel moeten ontslaan. Ook geeft één op de drie ondernemers aan dat het betalingsgedrag van afnemers is verslechterd. Bijna één op de vijf (17,5%) respondenten heeft afgelopen jaar te maken gehad met liquiditeitsproblemen. Niet verrassend is dat de transportsector meer dan gemiddeld wordt geconfronteerd met liquiditeitstekorten; wel verrassend is dat bouwbedrijven op dit gebied relatief weinig problemen kennen: 10% geeft aan problemen met de liquiditeit te hebben ervaren.

Waardering kwaliteit privé-tijd gestegen

De crisis heeft een onverwachte positieve bijwerking: de keerzijde van de economische tegenwind is dat ondernemers meer tijd en aandacht konden besteden aan hun privé-leven. Ondernemers gaven in 2008 nog gemiddeld een 5,8 als rapportcijfers aan de balans tussen werk en privé, terwijl dit cijfer over 2009 uitkomt op een 6,4.

Belemmeringen bij financieringen, toch trouw aan bank

Op de drempel van 2009 verwachtte een kwart van de bedrijven problemen te krijgen op het gebied van financieringen. Een onderschat probleem, want van de bedrijven met een kredietbehoefte heeft in 2009 uiteindelijk 43% belemmeringen ondervonden bij de financiering van bedrijfsactiviteiten. Desondanks is heeft maar drie procent van de ondernemers het afgelopen jaar gewisseld van huisbankier als direct gevolg van de kredietcrisis.

Overheid hard op vingers getikt

Hoewel ondernemers voorzichtig aangeven dat de administratieve lasten zijn verminderd (van 7% in 2008 naar 13,4% in 2009), wordt duidelijk dat dit niet opweegt tegen falend kabinetsbeleid gericht op het ondernemersklimaat in ons land. In 2008 kreeg Den Haag voor het gevoerde kabinetsbeleid gericht op het ondernemersklimaat met een 6,1 nog net aan een voldoende. Dit opgebouwde krediet heeft het kabinet in 2009 verspeeld, getuige het rapportcijfer van 5,4. De aanvankelijke waardering voor de maatregelen tegen de kredietcrisis – in 2008 prees nog 73% het anti-crisisbeleid – is totaal omgeslagen: 66% van de respondenten laakt het optreden van de overheid in 2009.

Tevredenheid over eigen prestaties

Uit de enquête blijkt dat ondernemers nog altijd veel zelfvertrouwen hebben. Ze waarderen de prestaties van hun eigen bedrijf ten opzichte van de concurrent met een 7,1 en het eigen personeel krijgt een 7,5 als rapportcijfer over 2009. Voor komend jaar verwacht ruim 65% een beter resultaat te behalen. Concurrentie uit het buitenland blijft een geringe bedreiging: noemde in 2006 nog één op de vijf ondernemers deze competitie als een reële dreiging, in 2009 zakte dit naar 10% en voor 2010 verwacht 13% de strijd te moeten aangaan met buitenlandse spelers.

Prioriteiten en verwachtingen voor 2010

Het MKB heeft in 2009 pas op de plaats gemaakt als het gaat om het investeren in de afzetmarkt. Voor 2010 zijn de uitkomsten vergelijkbaar met vorig jaar. Ook de groep die wil investeren in efficiency, blijft gelijk (2008: 37%, 2009: 38%). De bereidheid om meer dan een ton te investeren daalt van 32% in 2007 en 21% in 2008 naar 16% in 2009. Het aantal ondernemers dat internationale activiteiten wil ontplooien stijgt, van 12,5% in 2008 naar 20% in 2009. Er is ook goed nieuws voor de arbeidsmarkt: één op de drie ondernemers verwacht het komende jaar nieuw personeel aan te nemen.

De hoogste prioriteit die de overheid volgens ondernemers moet stellen is de verlichting van de administratieve lasten. Op de tweede plaats komt de pensioenregeling voor ondernemers en versoepeling van het ontslagrecht volgt daarna.

GIBO Groep Accountants, MKB Adviseurs en  LTO Noord Advies.