'We vragen nu veel meer van onze mensen'

Andere koers van kunstcentrum heeft grote gevolgen voor medewerkers

28 november 2011

De kunstsector beleeft roerige tijden. Door de aangekondigde bezuinigingen moeten culturele instellingen een andere, lees: lucratievere koers varen. Neem Kunstcentrum TOON in Gorinchem. Hier kregen de muziek-, dans en beeldende kunstlessen een innovatiever karakter. En daarmee veranderden de werkzaamheden van de docenten drastisch.

Haal jij het beste uit je mensen?

Naam:  Johan Boonekamp (42)

Functie: directeur

Bedrijfsnaam: Kunstcentrum TOON

Opgericht: 2007

Bedrijfsvorm: Stichting

Aantal werknemers: 32

Aantal freelancers: 53

Werkt: 40 uur per week

Eerste baan: Klarinettist

Kunstcentrum TOON bestaat sinds 2007.  En is een verzameling van voorheen kleinere opleidingen in muziek, beeldende vorming en dans. Muziekeducatie is daarbij het grootst. Naast individuele lessen verzorgt de organisatie onder meer muziekworkshops in het onderwijs. En draagt een steentje bij aan toeristische projecten in de regio. Die zich overigens uitstrekt van Gorinchem, Alblasserdam, Leerdam, Meerkerk tot Hardinxveld-Giessendam.

'Ook wij voelen de bezuigingen al langer als een Zwaard van Damocles boven ons hoofd hangen', vertelt directeur Johan Boonekamp. 'We besloten niet af te wachten. Maar een innovatieteam te vormen. Bestaande uit managementleden, financieel deskundigen en docenten. De opdracht was een vernieuwend, winstgevender product te bedenken. '

Lucratiever

De uitkomst noemt Boonekamp revolutionair. 'Evenals het feit dat we het aandurfden om het nieuwe product ook echt in de markt te zetten. Want er veranderde nogal wat. Terwijl een cursist voorheen uitsluitend met het bespelen van zijn instrument bezig was, gaan we nu een stapje verder. Tijdens de lessen werken we toe naar een doel: namelijk om verschillende cursisten in een ensemble met elkaar te laten spelen. Met een muzikale eindpresentatie als 'grande finale'. De lessen die vroeger 20 minuten duurden, werden verlengd tot een uur. 'Daarvan is het eerste deel individueel, daarna wordt -ook onder begeleiding- samengespeeld.'

'We bieden hiermee een inhoudelijk sterker product. Want de gitaarles die wij tot dusver gaven, kon een cursist net zo goed bij een particulier volgen. Er was weinig meerwaarde. Dat is nu anders. Omdat de cursisten bij ons toewerken naar een eindproduct, naar het meespelen in een ensemble. Ook naar de subsidieverstrekkende gemeenten hadden we hiermee een beter verhaal.'

Wachtlijsten

Met ingang van september jl, ofwel het begin van het nieuwe culturele seizoen, stapte TOON over op de nieuwe formule. Een spannende periode. 'Maar het sloeg aan. De animo bleek zelfs zo groot dat we voor het eerst wachtlijsten hadden. We moesten bijvoorbeeld ineens op zoek naar viool-docenten. Slechts een aantal klanten haakte af.'

De nieuwe richting van TOON had gevolgen voor de docenten. Allereerst moest de nieuwe visie en koers door de medewerkers worden gedragen. Het kunstencentrum maakte daarvoor dankbaar gebruik van het Excelleren-project. 'De hr-adviseur kon ons helpen bij vragen als hoe leer je medewerkers marktgerichter denken? Beter communiceren?'

Superspecialist

Boonekamp: 'Je moet je voorstellen dat de muziekdocenten tot dusver vooral bezig waren met hun eigen vak, hun instrument. Daarin waren en zijn ze nog steeds de  superspecialist. Maar nu vragen we meer van ze. Allereerst doordat ze nu ook groepslessen moeten geven. Dat is best lastig. Daarnaast moeten medewerkers nu met elkaar werken aan een gemeenschappelijk doel. Ook dat vraagt nieuwe competenties. Zoals kunnen communiceren, samenwerken en dingen kunnen regelen. Nu staan naast het musiceren ook het samenwerken en samen projecten oppakken, centraal.'

Bedrijfsschool

Er was dus dringend behoefte aan bijscholing. 'Omdat bijna alle kunstcentra met vergelijkbare vraagstukken kampen, namen we met 4 andere kunstcentra in Zuid-Holland initiatief tot een bedrijfsschool Daarbij werden we overigens ondersteund door brancheorganisatie Kunstconnectie. De bedrijfsschool biedt cursussen en trainingen aan die inspelen op de nieuwe behoeften. Denk aan onderwerpen als groepsdynamica, timemanagement en groepsprocessen leiden. Ook kunnen docenten intervisietrajecten volgen waarbij ze met elkaar over de nieuwe uitdagingen kunnen praten.'

Zelfsturend

Organisatorisch veranderde er veel. 'We hebben zelfsturende teams gevormd. Die bijvoorbeeld als taak hebben een muzikaal spektakel neer te zetten. Die teams kregen veel verantwoordelijkheid. De controlerende rol van het management verminderde sterk. We geven de mensen juist meer vertrouwen. Ook belangrijk: we staan toe dat er fouten mogen worden gemaakt en dat een beslissing mag worden teruggedraaid.'

Auteur

redactie - Ellis Emeis