De AIVD kijkt over je schouder mee: een vloek of een zegen?

Column | Online loeren voor het vaderland

22 oktober 2013

Nadat klokkenluider Edward Snowden de dubieuze werkwijze van zijn werkgever ‘National Security Agency’ om informatie over individuele personen te vergaren openbaar maakte, is het debat rondom recht op privacy flink aangewakkerd. Niets is meer veilig. Chats, profielen, emails, Facebookposts, filmpjes, foto’s, bestanden, login-tijden…

Thuglife M@rk: Yo

Gan$ta-R0di: Yo man, alles lekker?

Thuglife M@rk: Neej man, ik haat leren voor die fakking exames.

Gan$ta-R0di: Pffff, ik weet, ik weet. We zouden die exames moeten jatten, man.

Thuglife M@rk: Hahaha, ja en dan dikke doekoes verdienen voor iedereen die ze wil zien.

Gan$ta-R0di: Hahaha ja, en in de vakantie een fakking bom op dat gebouw! Geen gezeik meer van die kutschool.

Thuglife M@rk: Lol. Hey, ga jij ook zaterdag naar die wedstrijd?

Gan$ta-R0di: Ja, denk ut wel. Ow, shit, vergete dat k nu met me pa weg moet. Spreek je later man.

Thuglife M@rk: Laterzzz.

Hoe serieus moet je een dergelijk chatgesprek tussen twee pubers nemen? In veel gevallen gaat het om grootspraak tussen twee ongemotiveerde gasten die simpelweg geen zin hebben om te leren. Maar met de huidige berichtgeving rondom het PRISM project van de NSA en het gerucht dat de AIVD toegang heeft tot een grote hoeveelheid data – de gestolen examens nog niet eens in beschouwing genomen – zijn ogenschijnlijk onschuldige chats met woorden als ‘bom’ en ‘school’ ineens doelwit tot nader onderzoek. Hoe vaak zijn we immers niet geconfronteerd met de terrorisering van psychopaten?

Loeren voor het vaderland

Nadat klokkenluider Edward Snowden de dubieuze werkwijze van zijn werkgever ‘National Security Agency’ om informatie over individuele personen te vergaren openbaar maakte, lijkt het hele debat rondom recht op privacy weer flink aangewakkerd. Niets is meer veilig. Chats, profielen, emails, Facebookposts, filmpjes, foto’s, bestanden, login-tijden… ze zijn allemaal onderwerp van onderzoek door de NSA, sinds het Amerikaanse instituut in 2007 begon met het aftappen van  internetverkeer. “Ah, joh. Dan doen we alleen maar bij buitenlanders,” zo bevestigde de NSA. “En we doen dit natuurlijk om de veiligheid van ons land te waarborgen.”

Een Amerikaans kijkje in de Nederlandse keuken

Ons land is hun land. Amerika dus. Want onder die buitenlanders vallen wij Hollanders ook. En dat de AIVD nu gebruik maakt van deze data via het PRISM programma, dat wereldwijd internetgegevens inzamelt, betekent dus dat onze data verre van privé zijn. Immers, wij maken allemaal grootschalig gebruik van Amerikaanse bedrijven als Facebook, Google, YouTube, Skype en Apple. Dat filmpje dat jij geregeld kijkt, die zoektermen die je intoetst en de posts die je deelt met je vrienden... het biedt de Amerikanen een uitgebreid kijkje in jouw Hollandse keuken.

Privacy?!

Nou zijn onze gegevens volgens onze Nederlandse wetgeving beschermd. Deze wet wordt onder andere door het College Bescherming Persoonsgegevens (CBP) gewaarborgd. Wettelijk gezien mag er dus niet zomaar in onze gegevens worden geneusd door de AIVD. Maar wat de AIVD doet, wordt pas achteraf gecontroleerd, zo lezen we in een artikel op Trouw.nl waarin hoogleraar Informatierecht Nico van Eijk (UvA) uitlegt dat de AIVD toestemming van de minister nodig heeft voor het doorzoeken van data. Bovendien moet de privacywetgeving veelal wijken voor de landsveiligheid, zo vervolgt van Eijk.

Zo lek als een mandje

Het hele gedoe roept tweestrijdige reacties op. Niemand zal betwisten dat de veiligheid van ons land en haar inwoners geen lichtvoetig gegeven is. Maar moet alles daarvoor wijken? Want mogen we de AIVD er dan ook even aan herinneren dat zorgvuldigheid in omgang met gevoelige data ook niet haar sterkste punt is?! Immers, waren er in 2007 niet maar liefst vier USB-sticks van Defensie verloren waar gevoelige informatie op stond? En was er een jaar daarvoor niet een zelfde stick achtergebleven in een taxi? Bleek het niet dat er criminelen werkzaam waren bij opsporings- en onderzoeksinstanties?

De grote vraag luidt dan ook: Heeft de AIVD nog wel het recht om burgers te bespioneren na deze flaters? In hoeverre moet de AIVD tijdig gecontroleerd worden op het aftappen van gegevens? Gaat veiligheid boven alles? Ik ben razend benieuwd naar je mening! 

Auteur

Wouter Parent