Waarom je niet kunt vertrouwen op ambtelijke toezeggingen

Column Minou Woestenenk | Zorg voor een officiële bevestiging

24 maart 2015

Ken je dat? Je belt of mailt een ambtenaar met de vraag of je je bedrijf ergens mag vestigen, of dat je iets mag bouwen. Je krijgt een telefoontje, e-mail of brief van die ambtenaar terug en die zegt: "Gaat uw gang, ik heb het nagekeken en ja, u mag uw bedrijf hier op deze plek vestigen / ja, u mag bouwen!"

Whitepaper: Hoe start ik een webshop?

 Je gaat vervolgens aan de slag en jaren later krijg je ineens van de gemeente een brief: je moet met je bedrijf verhuizen of je moet je bouwwerk afbreken. Als je dat niet doet moet je een forse dwangsom betalen. Mag dat zomaar?

Nou ja, niet zomaar. Maar de overheid trekt meestal aan het langste eind in dit soort gevallen. De bestuursrechter trekt namelijk in de meeste gevallen partij voor de kant van de overheid. De rechter zegt dan dat geen rechten mogen worden ontleend aan toezeggingen van ambtenaren die niet bevoegd zijn om beslissingen te nemen. Anders gezegd: je kunt in het algemeen NIET vertrouwen op de uitspraken van een ambtenaar, omdat meestal óf het college van burgemeester en wethouders / gedeputeerde staten óf de gemeenteraad / provinciale staten (enz.) het bevoegd gezag zijn. Dat is dus niet de ambtenaar die je zo vriendelijk te woord stond. 

Bevoegdheid 

Het vervelende is natuurlijk, dat je als buitenstaander niet kunt ruiken, zien of horen of een ambtenaar ergens over mag beslissen of niet. Dat een hoofd van de afdeling milieu van het ‘echte’ bevoegd gezag een bepaalde bevoegdheid tot het nemen van een bepaalde beslissing heeft doorgekregen, kun je immers niet zien of merken aan de buitenkant. Je moet er voor je eigen veiligheid dus maar van uit gaan dat de ambtenaar met wie je belt of mailt of schrijft, die beslissing niet zelf mag nemen. Je kunt er immers niet op vertrouwen dat je aan de regels voldoet, omdat je een uitspraak hebt van een ambtenaar. Dat betekent dat je op een later moment alsnog kunt worden aangesproken op overtreding van de regels, omdat zo’n ambtelijke uitspraak geen waarde heeft. 

Officiële bevestiging 

Wat kun je doen om te voorkomen dat de overheid zich niets van zo’n ambtelijke toezegging aantrekt en jou gewoon een dwangsom oplegt? De enige manier is tot op heden, dat je het wettelijk bevoegde orgaan (zoals het college van burgemeester en wethouders of de gemeenteraad) direct na zo’n toezegging officieel vraagt om een schriftelijke bevestiging van het standpunt, zoals jou door de ambtenaar is meegedeeld.

Het wordt hoog tijd dat onze hoogste bestuursrechter, de Afdeling bestuursrechtspraak, een andere lijn gaat volgen. Aantoonbare ambtelijke toezeggingen zouden per definitie als bindend moeten kunnen worden beschouwd. Of er zou een klacht moeten kunnen worden ingediend tegen de betreffende ambtenaar of zijn leidinggevende over ambtelijke toezeggingen, waarvan later blijkt dat het bevoegd gezag er dwars tegenin kan gaan. Dát zou zorgen voor meer vertrouwen in onze overheid! Helaas is het nog niet zo ver.

Auteur

Minou Woestenenk