Per 1 januari 2028 wordt het box 3-stelsel ingrijpend gewijzigd. Het huidige systeem, waarbij de Belastingdienst uitgaat van een fictief rendement, maakt plaats voor belastingheffing over het daadwerkelijk behaalde rendement. De Tweede Kamer heeft ingestemd met het wetsvoorstel. Daarmee komt een einde aan jaren van discussie over de rechtmatigheid van het box 3-stelsel. Voor ondernemers met privévermogen in beleggingen, spaargeld of verhuurd vastgoed kan deze wijziging grote gevolgen hebben.
Van fictief naar werkelijk rendement
In het huidige box 3-systeem wordt gewerkt met forfaitaire rendementen. Dat betekent dat de fiscus uitgaat van een verondersteld rendement, ongeacht wat je werkelijk hebt verdiend of verloren.
Vanaf 2028 wordt gekeken naar het echte rendement. Daarbij maakt de wet onderscheid tussen twee systemen: de vermogensaanwasbelasting en de vermogenswinstbelasting.
Voor de meeste vermogensbestanddelen – zoals aandelen en obligaties – gaat de vermogensaanwasbelasting gelden. Jaarlijks betaal je belasting over:
daadwerkelijk ontvangen inkomsten, zoals rente en dividend;
én waardeveranderingen, ook als die nog niet zijn gerealiseerd.
Voor vastgoed en aandelen in start-ups geldt de vermogenswinstbelasting. Huur- en pachtinkomsten worden jaarlijks belast, maar waardestijgingen pas op het moment van verkoop.
Belasting over papieren winst
Met name de vermogensaanwasbelasting roept vragen op. Beleggingsportefeuilles kunnen sterk fluctueren in waarde. Onder het nieuwe systeem kan het voorkomen dat je belasting betaalt over een waardestijging die later weer verdampt.
De Tweede Kamer heeft daarom uitgesproken dat het stelsel op termijn verder moet worden doorontwikkeld richting een bredere vermogenswinstbelasting. Vooralsnog blijft de vermogensaanwasbelasting echter het uitgangspunt voor de meeste beleggingen.
Verliesverrekening: stap vooruit, maar beperkt
Een belangrijke verandering is dat verliesverrekening mogelijk wordt. In het huidige box 3-stelsel kun je verliezen niet verrekenen. Vanaf 2028 mag dat wel, maar alleen met toekomstige winsten.
Verrekening met eerdere jaren blijft uitgesloten. Dat kan nadelig uitpakken. Stel dat je in de eerste jaren winst maakt en daar belasting over betaalt, maar daarna een groot verlies lijdt. Als je daarna geen (of onvoldoende) winst meer maakt, kun je dat verlies mogelijk niet volledig benutten.
Bij overlijden vervalt de mogelijkheid tot verliesverrekening zelfs definitief. In bepaalde situaties kan de effectieve belastingdruk daardoor aanzienlijk hoger uitvallen dan het nominale tarief van 36%.
Overgang naar 2028: let op de herwaardering
Op 1 januari 2028 wordt het vermogen opnieuw vastgesteld tegen de werkelijke waarde. Die waarde geldt als nieuwe startbasis.
Dat kan tot onverwachte effecten leiden. Daalt een belegging vóór 2028 sterk in waarde en herstelt deze daarna, dan wordt dat herstel als rendement gezien. Ook als je per saldo economisch geen winst hebt gemaakt.
Omgekeerd kan een waardedaling na 2028 juist een verrekenbaar verlies opleveren.
Voor ondernemers die hun box 3-vermogen gebruiken als buffer of toekomstige investering, is het verstandig deze overgang goed door te rekenen.
Uitwijken naar een bv?
In de praktijk overwegen sommige ondernemers hun beleggingen onder te brengen in een bv. De gedachte is dat de belastingheffing daar beter aansluit bij het werkelijke resultaat en dat verliesverrekening ruimer is.
Dat betekent echter niet automatisch dat een bv fiscaal gunstiger is. Je krijgt dan te maken met vennootschapsbelasting én belasting bij dividenduitkering. De totale belastingdruk kan daardoor hoger uitvallen.
Een goede vergelijking tussen box 3 en een bv-structuur is maatwerk en hangt sterk af van je vermogenspositie, rendement en toekomstplannen.
Wat kun je nu doen?
Hoewel 2028 nog enkele jaren weg is, is het verstandig om nu al inzicht te krijgen in de mogelijke gevolgen. Zeker als je beschikt over:
een omvangrijke beleggingsportefeuille;
verhuurd vastgoed in privé;
plannen om vermogen vrij te maken voor een woning of investering in je onderneming.
Laat tijdig berekenen wat het nieuwe stelsel voor jouw situatie betekent. De overstap naar belasting op werkelijk rendement is een fundamentele wijziging. Door je goed voor te bereiden, voorkom je dat je in 2028 voor fiscale verrassingen komt te staan.
