Wat is het verschil tussen een jaarrekening en een balans?

Alle begrippen rondom administratie

19 maart 2020

Als ondernemer wil je graag weten hoe je er voorstaat. Het is daarom handig af en toe de spreekwoordelijke balans op te maken. Dat doe je onder meer met je jaarrekening, die je naar de Kamer van Koophandel stuurt. Maar is dat nu ook meteen de balans? We leggen hieronder het verschil aan je uit.

Eerste Hulp bij Online Boekhouden

Zowel een jaarrekening als een balans laten je zien hoe je bedrijf er voorstaat. Maar een jaarrekening gaat over een afgebakende periode van tijd, namelijk een kalenderjaar. Dit is dus van 0.00 uur op 1 januari tot 23.59 uur op 31 december. Een balans laat de stand van het bedrijf op dit moment zien – en verandert dus met elke transactie. 

Een jaarrekening bestaat uit een balans, een winst- en verliesrekening en een toelichting op beide. Er zijn fiscale en bedrijfseconomische jaarrekeningen.

Fiscale jaarrekening

De fiscale jaarrekening moet voldoen aan de eisen van de belastingdienst en wordt gebruikt om belastingen te heffen. Hierop staan historische kosten, dus bijvoorbeeld het bedrag waarvoor je je bedrijfspand hebt gekocht. Ook verminder je de waardes van je inventaris op de fiscale jaarrekening met afschrijving. Op basis van deze jaarrekening kun je belastingaangifte doen

Bedrijfseconomische jaarrekening

Een bedrijfseconomische of commerciële jaarrekening geeft de werkelijke situatie van een bedrijf weer en wordt bijvoorbeeld gebruikt bij verkoop of herfinanciering. Hierop staan actuele waardes, dus bijvoorbeeld wat je bedrijfspand nu waard is. Ook hoef je voor deze jaarrekening geen rekening te houden met afschrijving, omdat dit vooral een fiscaal hulpmiddel is. Het zorgt dat je grote aankopen niet in één jaar hoeft te verwerken. 

Deze bedrijfseconomische jaarrekening is ook de jaarrekening die BV’s, NV’s, coöperaties en onderlinge waarborgmaatschappijen elk jaar voor 31 juli naar de Kamer van Koophandel moeten sturen. Als zzp’er of freelancer hoef je geen jaarrekening te deponeren.

Balans

Een balans maakt dus onderdeel uit van de jaarrekening. Op de balans staan je activa (debet, links) en je passiva (credit, rechts).

  • Activa zijn alle bezittingen van je bedrijf, dus het bedrijfspand, de inventaris, de voorraden, het geld in kas en de debiteuren.

  • Passiva zijn de zaken waarmee je de activa hebt betaald, dus je schulden aan de bank, het eigen vermogen, de salarissen van je werknemers en de crediteuren.

Een balans is, het woord zegt het al, altijd in balans. Links en rechts staat exact hetzelfde bedrag. Als jij voor je bedrijf een auto koopt ter waarde van € 10.000, staat de auto links bij de activa. De € 10.000 eigen vermogen die je erin hebt gestoken, komt rechts bij de passiva. En stel, je hebt een opdracht voor iemand gedaan en hij moet jou daar € 5.000 voor betalen. Dit zet je links bij de debiteuren, en omdat je ervan uitgaat dat de rekening wordt betaald, tel je rechts € 5.000 bij je eigen vermogen op.

Er wordt onderscheid gemaakt tussen vaste activa, ofwel zaken die langer dan een jaar aan je onderneming verbonden zijn, en vlottende activa, die je binnen een jaar in geld om kunt zetten. Aan de creditkant wordt onderscheid gemaakt tussen lang vreemd vermogen; leningen voor langer dan een jaar, kort vreemd vermogen oftewel leningen voor korter dan een jaar, en eigen vermogen. Eigen vermogen is eigenlijk wat overblijft. Als je links al je activa hebt opgeteld en rechts al je schulden, is het verschil tussen links en rechts je eigen vermogen. Een flink eigen vermogen geeft aan dat je een financieel gezond bedrijf hebt.

In dit artikel lees je meer over de balans en het verschil tussen deze categorieën.

Resultatenrekening

Op een winst- en verliesrekening of resultatenrekening zet je alle inkomsten en uitgaven van je bedrijf uit een bepaalde periode, meestal een kalenderjaar. Het verschil tussen de inkomsten en uitgaven is de winst, of als de uitgaven meer waren dan de inkomsten, het verlies.

Een punt van aandacht op de winst- en verliesrekening is afschrijving. Stel, die auto die eerder in het artikel voorkwam, kan vijf jaar mee en brengt dan op de occasionmarkt nog € 3.000 op. De auto kost dus in vijf jaar (10.000 – 3.000 =) € 7.000, en dus (7.000 / 5 =) € 1.400 per jaar. Dit is afschrijving en komt jaarlijks als verliespost op de balans.

In werkelijkheid verlies je het niet, maar kun je het sparen om na vijf jaar weer een nieuwe auto te kopen. Op de balans verminder je de waarde van de auto elk jaar met € 1.400. Aan dezelfde debetkant kan je een spaarpotje voor een nieuwe auto zetten, dat elk jaar met € 1.400 groeit. Rechts blijft dan de € 10.000 als eigen vermogen staan.

Modellen

Er zijn twee modellen voor de winst- en verliesrekening, het categorale model en het functionele model. Hier lees je meer over hoe je de winst-en verliesrekening opstelt en het verschil tussen de twee modellen.

Een jaarrekening is de combinatie van de balans en de resultatenrekening met een toelichting. Elke ondernemer mag zijn jaarrekening zelf opstellen. Voor middelgrote en grote bedrijven is het verplicht de boekhouding te laten controleren.

Je bent controleplichtig als je bedrijf voor twee aansluitende jaren aan minimaal twee van deze drie eisen voldoet:

  • Balanstotaal groter dan € 6.000.000;

  • Netto-omzet groter dan € 12.000.000;

  • 50 of meer werknemers in dienst (FTE).

In dat geval moet je je jaarrekening laten controleren door een accountant die een vergunning heeft van de Autoriteit Financiële Markten (AFM).

Download: Bereken de financiële toekomst van je bedrijf