Het aantal zzp’ers in Nederland is in het eerste kwartaal van 2026 opnieuw licht gestegen, ondanks strengere controles van de Belastingdienst op schijnzelfstandigheid. Vooral in sectoren als de bouw, zorg, het onderwijs en de zakelijke dienstverlening blijft het aantal zelfstandigen groot.
Duizenden zzp’ers meer
Dat blijkt uit de nieuwste Zzp-monitor van de Kamer van Koophandel (KVK). In totaal stonden eind maart 1.793.371 zzp’ers ingeschreven in het Handelsregister. Dat zijn ruim 5.000 meer dan eind vorig jaar.
Bouw en zorg blijven sterk afhankelijk van zelfstandigen
In de bouw werken momenteel ruim 224.000 zelfstandigen. Volgens brancheorganisatie Bouwend Nederland voert de Belastingdienst inmiddels extra controles uit bij bedrijven in de sector. Daarbij gaat het om zowel kleine als grote ondernemingen.
Toch lijkt de impact van die controles voorlopig beperkt. Volgens de brancheorganisatie is de situatie nauwelijks veranderd ten opzichte van eind vorig jaar. Veel bouwbedrijven blijven afhankelijk van zzp’ers vanwege personeelstekorten en de aanhoudende vraag naar vakmensen.
Ook in de zorg blijft het aantal zelfstandigen hoog. In totaal werken meer dan 202.000 zzp’ers in de sector. Zorgorganisaties zien wel dat sommige zelfstandigen overstappen naar loondienst, maar van een massale uitstroom is vooralsnog geen sprake.
Zorgen over personeelstekorten
Brancheorganisaties in de zorg maken zich ondertussen zorgen over de gevolgen van strengere handhaving. Vooral in de geestelijke gezondheidszorg leeft de vrees dat problemen ontstaan als zelfstandigen uit de sector verdwijnen.
Volgens GGZ Nederland zijn veel zzp’ers nog altijd nodig om roosters rond te krijgen en wachtlijsten beheersbaar te houden. Tegelijkertijd benadrukt de organisatie dat schijnzelfstandigheid moet worden aangepakt.
Ook wijzen zorgorganisaties erop dat alternatieven, zoals detachering, vaak duurder zijn dan het rechtstreeks inhuren van zelfstandigen.
Belastingdienst controleert strenger
De Belastingdienst controleert sinds vorig jaar actiever of arbeidsrelaties daadwerkelijk voldoen aan de regels voor zelfstandig ondernemerschap. Daarbij kijkt de fiscus onder meer naar gezagsverhoudingen, vrijheid in werktijden en de mate waarin iemand ondernemersrisico loopt.
Als sprake blijkt van schijnzelfstandigheid, kunnen opdrachtgevers een naheffing krijgen. In ernstige gevallen kunnen daarnaast boetes volgen.
Vorig jaar bezocht de Belastingdienst honderden bedrijven om arbeidsrelaties en administraties te controleren. Ondernemers kregen daarbij ook advies over hoe zij schijnzelfstandigheid kunnen voorkomen. Voor de controles zet de fiscus momenteel ongeveer 80 fte in.
Wat betekent dit voor jou?
Als je werkt met zzp’ers blijft het belangrijk om arbeidsrelaties kritisch tegen het licht te houden. Zeker als je zit in een sector waar veel met flexibel personeel wordt gewerkt. Daar neemt de kans op controles namelijk toe.
Let daarbij onder meer op:
duidelijke overeenkomsten van opdracht;
voldoende zelfstandigheid van de opdrachtnemer;
vrijheid in de uitvoering van het werk;
het voorkomen van situaties die lijken op een dienstverband.
Het aantal zzp’ers blijft voorlopig hoog, maar de strengere handhaving maakt het wel belangrijker om contracten en werkwijzen goed vast te leggen.
