Box 3: tarieven en vrijstellingen

De aanpassingen in box 3 van 2022 tot 2026

18 oktober 2022 5 minuten

In box 3 wordt de belasting berekend over je inkomen uit vermogen. De komende jaren gaan de berekening en de tarieven in box 3 veranderen. Hoe werkt de nieuwe berekening? En wanneer krijg je vrijstelling of compensatie?

Wat is box 3?

Bij je aangifte inkomstenbelasting heb je te maken met drie boxen. In iedere box vallen bepaalde inkomsten. Dit is de indeling:

  • Box 1: werk en woning (inclusief winst uit onderneming)

  • Box 2: belastbaar inkomen uit aanmerkelijk belang

  • Box 3: belastbaar inkomen uit sparen en beleggen (vermogen)

Elke box heeft een eigen tarief. In box 3 wordt gekeken naar je inkomen uit sparen en beleggen. De Belastingdienst gaat ervanuit dat je over je vermogen extra inkomsten ontvangt. Bijvoorbeeld de rente op je spaargeld of rendement uit beleggingen. Over die extra inkomsten betaal je mogelijk belasting in box 3.

Belasting in box 3

De belasting die je betaalt in box 3 wordt ook wel vermogensbelasting, vermogensheffing of vermogensrendementsheffing genoemd. Dit is geen zakelijke belasting. Je zakelijke vermogen, zoals het geld op je zakelijke rekeningen, telt niet mee in box 3. Alleen je inkomen uit privévermogen wordt hier belast.

Je vermogen bestaat uit bezittingen zoals: 

  • Het geld op je persoonlijke spaar- en betaalrekeningen

  • Je beleggingen, obligaties en winstbewijzen

  • Een tweede woning of een huis dat je verhuurt

Welke bezittingen worden nog meer meegeteld in box 3? Bekijk een volledige lijst met bezittingen van de Belastingdienst. De bezittingen van je fiscale partner en eventuele minderjarige kinderen moet je ook meetellen.

Heffingsvrij vermogen

Je moet belasting betalen als de waarde van je vermogen boven een bepaald bedrag komt: boven het heffingsvrij vermogen. Over je vermogen onder die grens hoef je geen belasting te betalen. Het bedrag boven het heffingsvrij vermogen heet ook wel de grondslag sparen en beleggen. Daarover betaal je dus belasting.

Box 3 2022 - 2026

Zoals gezegd gaan er in box 3 belastingtechnisch dingen veranderen. Het doel van deze verandering: rechtvaardiger belasten. Hieronder geven we een overzicht van de situatie tot en met 2022, de overgangsfase en het nieuwe stelsel vanaf 2026.

Box 3 2022

In 2022 is het heffingsvrij vermogen € 50.650 als je geen fiscale partner hebt en het dubbele (€ 101.300) als je wel een fiscale partner hebt. 

Tot en met 2022 hanteert de Belastingdienst in box 3 nog een vaste verdeling tussen spaargeld en beleggingen. Het gevolg hiervan is dat mensen met alleen spaargeld (laag rendement) in verhouding veel belasting betalen, terwijl mensen met vermogen in beleggingen (hoog rendement) weinig belasting betalen. Dit is volgens De Hoge Raad oneerlijk. Door de lage spaarrente is het rendement op spaargeld veel lager dan het rendement op beleggingen. 

Daarom komt er de komende jaren een nieuwe berekening van belasting in box 3. Die nieuwe berekening zal met terugwerkende kracht vergeleken worden met de huidige verdeling. Personen die te veel belasting hebben betaald, krijgen geld terug.

Box 3 2023-2025

De komende jaren gaat de belasting in box 3 dus veranderen. In de jaren 2023, 2024 en 2025 komt er overbruggingswetgeving. Hierdoor wordt in box 3 een inschatting gemaakt van het werkelijke rendement op spaargeld, beleggingen en schulden. 

De Belastingdienst gebruikt bij de nieuwe berekening rendementspercentages op basis van de actuele percentages voor sparen, beleggen en lenen. De nieuwe percentages per groep worden ieder jaar bepaald.

Nieuw stelsel box 3 vanaf 2026

Vanaf 2026 zal er een nieuw stelsel voor box 3 komen waarin het werkelijke rendement op vermogen wordt belast. Je zult dan bij je aangifte inkomstenbelasting de daadwerkelijk ontvangen rente in dat jaar moeten opgeven, samen met alle andere inkomsten uit vermogen. De Belastingdienst zal daarover belasting vragen. 

Herstel- en overbruggingswet box 3

Om personen te compenseren die te veel vermogensbelasting hebben betaald is er een regeling ingesteld. Daarbij is er een belangrijk verschil tussen rechtsherstel (2017-2022) en de overbrugginswetgeving (2023-2025).

Rechtsherstel

Te veel betaalde belasting in de jaren 2017 t/m 2022 zal volledig worden hersteld. Bij dit rechtsherstel wordt de nieuwe berekening vergeleken met de berekening uit het oude stelsel. De berekening die het gunstigst is wordt toegepast. Als je volgens de oude berekening te veel belasting hebt betaald, dan krijg je dat deel terug. Als blijkt dat de oude berekening gunstiger voor je is dan hoef je tot en met 2022 niet bij te betalen.

Overbruggingswet

In de periode van de overbruggingswetgeving (2023-2025) wordt de nieuwe berekening voor iedereen direct toegepast in box 3. Heb je vooral inkomen uit beleggingen? Dan zul je waarschijnlijk meer belasting betalen dan voorheen. Heb je vooral spaargeld? Dan betaal je juist minder. Voor de box 3-belasting in de jaren 2023-2025 kun je waarschijnlijk geen compensatie krijgen achteraf.

Tarieven box 3

Het belastingtarief in box 3 is 31% in 2022. Het plan is om dit percentage jaarlijks met 1% te verhogen naar 34% in 2025. Daartegenover staat dat het heffingsvrije vermogen (het vermogen waarover je geen belasting betaalt) ook iets zal stijgen, naar ongeveer € 57.000 per persoon in 2025.

Belastingtarief box 3 2022-2025

JaarTarief box 3
202231%
202332%
202433%
202534%

Nieuwe berekening box 3

Hoeveel belasting moet jij betalen over je vermogen? Volg deze stappen en je kunt de belasting in box 3 berekenen:

  • Grondslag: Bepaal eerst de grondslag sparen en beleggen. Dit is de totale waarde van je bezittingen boven het heffingvrije vermogen van € 50.650 (€ 101.300 met fiscale partner).

  • Schuld: Een eventuele schuld mag je hier deels van aftrekken. Het gaat om het deel boven de drempel van € 3.200 (€ 6.400 met fiscale partner). 

  • Rendementspercentage: Bekijk nu het actuele rendementspercentage dat de Belastingdienst hanteert per categorie. 

    • Over bank- en spaartegoeden: 0,01%. 

    • Voor beleggingen: 5,53%

    • Voor schulden: 2,46%. 

(Deze percentages gelden voor 2022 en worden aan het einde van ieder jaar definitief vastgesteld)

De uitkomst hiervan deel je door de totale waarde van het vermogen en vermenigvuldig je daarna met 100%. Het percentage wat overblijft, is het rendementspercentage. 

  • Tarief box 3: Kijk ook wat het tarief is van het jaar waarover je belastingaangifte doet. In 2022 is dit 31%.

Nu kun je de berekening maken:

  • Grondslag (- schuld) x rendementspercentage x belastingtarief = belasting in box 3.

Hoe werkt de nieuwe berekening van de belasting in box 3 precies? Test het zelf. Gebruik een handig hulpmiddel box 3-inkomen berekenen.

Vrijstelling box 3

Er zijn een aantal vrijstellingen als het gaat om de belasting in box 3. Naast een deel van je vermogen (heffingsvrij vermogen) zijn ook een aantal bezittingen vrijgesteld van belasting.

Vrijstelling bezittingen

Een aantal zaken zijn vrijgesteld van de belasting in box 3. Zoals: 

  • Je eigen woning

  • De inboedel van je woning

  • Je auto

  • Je pensioen

  • Je lijfrenten 

  • Groene beleggingen 

  • Je zakelijke vermogen (saldo op je zakelijke rekeningen).

Deze bezittingen hoef je dus niet mee te tellen voor je vermogen in box 3. Mogelijk komen ze wel aan bod in een andere belastingbox.

Schulden

Heb je schulden? Dan mag je die voor een deel aftrekken van je vermogen. Behalve de hypotheekschuld van je eigen woning. Het drempelbedrag voor schulden in 2022 is € 3.200 als je geen fiscale partner hebt en € 6.400 als je wel een fiscale partner hebt. De totale schuld boven het drempelbedrag mag je aftrekken.

Heffingsvrij vermogen box 3

Zoals hierboven benoemd hoef je niet je volledige vermogen mee te tellen voor de belasting in box 3. Een deel is vrijgesteld van belasting. Dit heet het heffingsvrij vermogen. In 2022 is dat € 50.650 als je geen fiscale partner hebt en € 101.300 als je wel een fiscale partner hebt. Over dat deel van je vermogen hoef je dus geen belasting te betalen.

Veranderingen box 3 definitief

De veranderingen in box 3 zijn aangekondigd op Prinsjesdag 2022. Ze zijn definitief als de Eerste en Tweede Kamer de plannen heeft goedgekeurd.

Auteur

Raphael Klees

Elke week probeer ik ondernemers in Nederland te inspireren en vooruit te helpen. Dat doe ik als redacteur en hoofdredacteur van verschillende zakelijke websites. Mijn doel is de informatie voor bedrijven zo helder en duidelijk mogelijk te maken. Daardoor kunnen ondernemers zich snel weer richten op hun bedrijfsvoering.