Een begroting is niet alleen een lijst met cijfers, maar een belangrijk stuurinstrument voor je onderneming. Of je nu een klein mkb-bedrijf runt of een groeiende zzp-praktijk: een goede begroting laat zien waar je naartoe wilt én helpt je begrijpen waarom iets anders loopt dan gepland. Je hoeft je begroting dus niet per se exact te halen, maar het is wél essentieel dat je snapt waardoor bepaalde zaken afwijken. Dáár leer je van, en dáár kun je op bijsturen. In dit artikel vertelt Marjan Heemskerk van The Happy Financial je hoe je stap voor stap een begroting opstelt voor 2026, welke onderdelen daarin horen en hoe je voorkomt dat je jezelf rijk (of juist arm) rekent.
Inhoud:
- Waarom een begroting onmisbaar is
- De drie onderdelen van een goede begroting voor 2026
- Zo stel je stap voor stap je begroting voor 2026 op
- Veelgemaakte begrotingsfouten en risico's
- Tips om je begroting toekomstbestendig te maken
- Samenvattende checklist voor je begroting voor 2026
- Je begroting voor 2026 is een middel, geen doel
Waarom een begroting onmisbaar is
Een begroting geeft richting aan je onderneming. Het is je financiële kompas: waar wil je in 2026 heen, wat kost dat en wat levert het op?
Met een begroting kun je:
beter plannen wanneer je investeringen doet;
zien of je prijzen realistisch zijn;
tijdig inspelen op hogere kosten of lagere omzet;
inzicht krijgen in de gevolgen van beslissingen.
Het belangrijkste: een begroting dwingt je om na te denken over waarom je iets verwacht. En juist dat maakt het een waardevol sturingsmiddel.
Tip: lees meer over wat een begroting is en welke soorten er zijn.
De drie onderdelen van een goede begroting voor 2026
Een complete bedrijfsbegroting bestaat uit drie onderdelen. Samen geven ze een volledig beeld van de financiële gezondheid van je bedrijf.
1. Exploitatiebegroting
De exploitatiebegroting toont de verwachte inkomsten en uitgaven over een jaar. Hierin zie je of je winst maakt.
Voorbeeld: Stel, je runt een klein marketingbureau met twee medewerkers. Je verwacht in 2026 € 250.000 omzet. De vaste lasten (huur, software, verzekeringen) bedragen € 60.000. Personeelskosten zijn € 120.000. Je houdt dus € 70.000 over voor winst, reserveringen en belasting.
Deze begroting helpt je zien of je prijzen en marges realistisch zijn. Blijken die marges te krap, dan kun je verschillende keuzes maken: je tarieven iets verhogen, besparen op vaste kosten of kritisch kijken naar je urenbesteding per klant. Ook kun je onderzoeken of een andere positionering of productmix meer oplevert. Zo gebruik je je begroting niet alleen als rekensom, maar als onderbouwing voor strategische beslissingen.
2. Liquiditeitsbegroting
De liquiditeitsbegroting laat zien wanneer het geld binnenkomt en wanneer het eruit gaat.
Voorbeeld: Datzelfde marketingbureau weet dat klanten gemiddeld na 45 dagen betalen, terwijl de huur en salarissen elke maand moeten worden betaald. Daardoor ontstaat in maart een krappe kaspositie. De ondernemer besluit een buffer aan te leggen van € 20.000.
Zo’n overzicht voorkomt financiële stress en laat zien of je tijdelijk extra financiering nodig hebt.
Tip: heb je tijdelijk financiering nodig? Bekijk dan ons overzicht van financieringsvormen.
3. Investeringsbegroting
In de investeringsbegroting zet je grotere investeringen op een rij, inclusief de manier waarop je ze financiert.
Voorbeeld: Het marketingbureau wil in 2026 nieuwe laptops en camera’s aanschaffen van in totaal € 10.000. In de investeringsbegroting zie je precies wat dat doet met je cashflow en winst.
Zo stel je stap voor stap je begroting voor 2026 op
1. Begin met je cijfers van 2025
Gebruik je jaarrekening of boekhoudrapporten als basis. Kijk naar omzet, marges en kosten. Die cijfers vormen het startpunt voor realistische verwachtingen. Analyseer wat goed ging in 2025 en waar je tegenaan liep: liep je marge terug, waren je kosten hoger dan gepland of viel een klant weg? Dat vertelt je precies waar je in 2026 op moet letten. Bijvoorbeeld door prijzen aan te passen, kosten te beheersen of de focus te verleggen naar winstgevende diensten.
Voorbeeld: als je omzet in 2025 met 10% groeide, is het logisch om voor 2026 met 5–10% groei te rekenen, afhankelijk van marktontwikkelingen.
2. Bepaal je omzetverwachting
Onderbouw je verwachtingen. Kijk naar bestaande klanten, vaste contracten en potentiële nieuwe projecten. Analyseer welke omzet je redelijkerwijs mag verwachten op basis van eerdere resultaten en marktontwikkelingen.
Gebruik die inzichten om keuzes te maken: kun je groei realiseren door meer klanten te werven, hogere prijzen te vragen of juist efficiënter te werken? Als de verwachtingen lager uitvallen dan gehoopt, kun je vooraf bepalen waar je eventueel kosten kunt besparen of investeringen kunt uitstellen.
Tip: werk met drie scenario’s om voorbereid te zijn op verschillende situaties:
Optimistisch scenario: alles loopt volgens plan of beter; nieuwe klanten en opdrachten komen snel binnen.
Realistisch scenario: het meest waarschijnlijke beeld, gebaseerd op de huidige markt.
Voorzichtig scenario: minder groei of een paar opdrachten minder; hiermee bereken je of je bedrijf financieel veerkrachtig genoeg is.
3. Breng vaste kosten in kaart
Dit zijn kosten die elke maand terugkomen, zoals huur, abonnementen, verzekeringen en personeelskosten.
Voorbeeld: stel dat je personeelskosten in 2025 € 8.000 per maand waren, en je verwacht een loonsverhoging van 5%. Neem dan € 8.400 per maand op voor 2026.
4. Schat je variabele kosten in
Deze kosten bewegen mee met je omzet of activiteiten: inkoop, materialen, transport, marketing, energieverbruik.
Voorbeeld: stijgt je omzet met 10%, dan stijgen je inkoopkosten waarschijnlijk in vergelijkbare mate.
5. Reserveer voor belastingen
Veel ondernemers vergeten dit. Reserveer maandelijks een percentage van je winst voor belastingen zoals inkomstenbelasting, vennootschapsbelasting of btw.
Voorbeeld: verwacht je € 60.000 winst, houd dan grofweg 35–40% apart voor belastingverplichtingen.
6. Plan je investeringen en reserveringen
Wil je in 2026 een bedrijfsauto kopen, een medewerker aannemen of investeren in nieuwe software? Neem dit mee in je begroting.
Zo voorkom je verrassingen en kun je bepalen of financiering nodig is.
7. Toets en evalueer je begroting
Controleer of alles logisch is: past de verwachte winst bij je doelstellingen? Kun je je vaste lasten dragen als je omzet lager uitvalt?
Een begroting is een levend document. Plan elk kwartaal een evaluatie: wat viel mee, wat viel tegen en vooral waarom? Zo maak je de cijfers betekenisvol en kun je tijdig bijsturen.
Veelgemaakte begrotingsfouten en risico's
Te optimistische omzetprognoses
Ondernemers schatten hun groei vaak te rooskleurig in. Gevolg: te weinig liquiditeit en teleurstellende winst. Voorkom dit door scenario’s te maken en te rekenen met realistische aannames.
Belastingen vergeten
Een veelvoorkomende fout: alle winst wordt gezien als vrij besteedbaar, terwijl een groot deel nog naar de fiscus gaat. Het risico is dat je in april een naheffing krijgt en je reserves niet toereikend zijn.
Geen buffer opnemen
Zonder buffer kun je bij een tegenvaller (een klant die te laat betaalt, een zieke medewerker) meteen in de problemen komen. Zorg dat je minimaal één tot drie maanden vaste lasten kunt opvangen.
De begroting niet bijwerken
Een begroting is geen document dat je één keer maakt en daarna vergeet. Zonder tussentijdse evaluatie stuur je blind, en zie je pas laat waar het misgaat.
Tips om je begroting toekomstbestendig te maken
Evalueer je begroting periodiek
Bekijk elk kwartaal of halfjaar wat er afwijkt van de begroting en waarom. Het gaat er niet om of het precies op de euro klopt, maar dat je begrijpt waarom het anders loopt.
Voorbeeld: als je energiekosten 15% hoger uitvallen, komt dat door prijsstijging of meer productie? Dat verschil bepaalt of je actie moet ondernemen of niet.
Gebruik scenario’s om voorbereid te blijven
Door een best case, base case en worst case uit te werken, weet je vooraf wat er nodig is om te blijven draaien bij tegenvallers.
Vertaal cijfers naar acties
Stel: je ziet dat de winst lager is omdat marketingkosten stijgen. Dan kun je analyseren of die extra uitgaven ook meer omzet opleveren.
Blijf realistisch, maar ambitieus
Een begroting is niet bedoeld om alles perfect te voorspellen, maar om bewust te ondernemen.
Samenvattende checklist voor je begroting voor 2026
Analyseer je cijfers van 2025
Stel een realistische omzetverwachting op
Bereken je vaste en variabele kosten
Neem belastingen en reserveringen op
Reken je inversteringsplannen door
Stel scenario’s op
Plan kwartaalmomenten in voor evaluatie
Je begroting voor 2026 is een middel, geen doel
Een goede begroting is geen doel op zich, maar een hulpmiddel om koers te houden. Zie het als je financiële dashboard: het vertelt je niet alleen hoe hard je rijdt, maar ook wanneer je moet bijsturen. Door structureel te kijken waarom iets afwijkt van je planning, maak je je onderneming sterker en toekomstbestendiger.
