De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een richtlijn die bedrijven verplicht om te rapporteren over hun impact op mens en milieu. Wat betekent deze nieuwe Europese wetgeving voor het mkb? Hoe zorg je dat jouw bedrijf goed scoort? Duurzaamheidsstrateeg Lise-Lotte Verhoef legt het je uit!
Wat is de CSRD?
De Corporate Sustainability Reporting Directive (CSRD) is een richtlijn die bedrijven verplicht om in hun jaarverslag te rapporteren over hun impact op mens en milieu, én de impact die sociale en ecologische ontwikkelingen (kunnen gaan) hebben op hun bedrijf.
Deze Europese wetgeving is onderdeel van de Europese Green Deal en bedoeld om bedrijven aan te moedigen meer aandacht te besteden aan hun duurzaamheidsambities en -prestaties. Zeggen dat je als bedrijf met duurzaamheid bezig bent is niet langer genoeg; je moet het laten zien, door erop te rapporteren.
Hiermee wordt duurzaamheidsrapportage naar een hoger niveau getild. Ook veel mkb-bedrijven krijgen indirect met de CSRD te maken doordat klanten, financiers en andere ketenpartners duurzaamheidsinformatie opvragen.
Wat is het doel van de CSRD?
Hoewel veel bedrijven zeggen duurzaamheid of verduurzamen op de agenda te hebben staan, is het voor een buitenstaander vooralsnog lastig te zeggen of ze hier ook daadwerkelijk actie op ondernemen. Voor bijvoorbeeld klanten, investeerders of medewerkers is het dan ook lastig beoordelen en vergelijken hoe bedrijven presteren op duurzaamheid. Bovendien ligt greenwashing op de loer.
De CSRD-richtlijn moet hier verandering in brengen. Als bedrijven consistent en op een vergelijkbare manier rapporteren over hun duurzaamheidsprestaties, komt dat de transparantie ten goede. Ook moet de CSRD bedrijven aanmoedigen om hun impact op mens en milieu meetbaar te maken en dit te monitoren, op basis waarvan ze hun prestaties kunnen verbeteren.
Om vergelijkbare redenen wint de B Corp-certificering wereldwijd terrein.
Wanneer moet het mkb rapporteren volgens de CSRD?
In eerste instantie zou de CSRD-richtlijn ook gelden voor beursgenoteerde mkb-ondernemingen. Zij zouden vanaf 2027 moeten rapporteren over 2026 volgens de regels van de CSRD. Dat is nu van de baan.
Door de Omnibus-hervorming van de CSRD is de groep rapportageplichtige bedrijven aanzienlijk kleiner geworden. De verplichting geldt in principe voor zeer grote ondernemingen met meer dan 1.000 medewerkers en een omzet van meer dan € 450 miljoen. Veel mkb-bedrijven vallen hierdoor niet rechtstreeks onder de CSRD, maar krijgen wel te maken met informatieverzoeken vanuit klanten, financiers en ketenpartners.
Waar moet je op rapporteren volgens de CSRD-richtlijn?
De CSRD vereist dat bedrijven rapporteren over hun:
Milieu-impact: Bedrijven moeten inzicht geven in onder andere hun CO2-uitstoot, energiegebruik, waterverbruik, en afvalproductie. Ze moeten ook uitleggen welke maatregelen ze nemen om deze negatieve impact te verkleinen.
Sociale impact: Bedrijven moeten rapporteren over hun sociale impact, inclusief informatie over diversiteit en gelijkwaardigheid in het personeelsbestand, betrokkenheid bij de lokale gemeenschap, en ethische bedrijfspraktijken.
Governance: Het gaat hier onder meer over transparantie, intern toezicht, risicobeheersing en verantwoord ondernemingsbestuur. Rapportage over de bedrijfsstructuur, beleidsmaatregelen en procedures voor risicobeheer zijn daarom bijvoorbeeld vereist.
Op welke onderwerpen binnen deze drie categorieën bedrijven exact moeten rapporteren, hangt af van hoe materieel deze zijn voor het bedrijf in kwestie. Om dit te bepalen, doe je een dubbele materialiteitsanalyse. Daarbij kijk je naar de (financiële) impact van grote sociale en ecologische kwesties op jouw bedrijf én naar de impact van jouw bedrijf op deze sociale en ecologische kwesties (denk bijvoorbeeld aan klimaatverandering).
Wat betekent CSRD voor het mkb?
Op verschillende manieren heeft de CSRD-richtlijn gevolgen voor het mkb, ondanks dat het mkb zelf nog niet aan de rapportageverplichting hoeft te voldoen. Twee belangrijke punten om in overweging te nemen:
Directe vragen en eisen vanuit klanten: Veel midden- en kleinbedrijven maken deel uit van de toeleveringsketen van bedrijven die eerder dan zijzelf aan de beurt zijn om te rapporteren volgens de CSRD-richtlijn. Deze opdrachtgevers of klanten hebben informatie en data over de duurzaamheidsprestaties van jouw bedrijf nodig om compliant te blijven.
De nieuwe standaard binnen het bedrijfsleven: Wanneer het (binnen grote bedrijven) de standaard wordt om te rapporteren op sociale en ecologische impact, zullen belanghebbenden verwachten deze informatie ook bij andere bedrijven te kunnen zien of opvragen. Kun je hier niets over laten zien? Dan heb je kans dat je het aflegt tegen concurrenten die dat wel kunnen. Bovendien vormt het niet paraat hebben van zulke informatie een reputatierisico en verkleint het je kansen op verkrijgen van financiering.
Wat kun je doen als ondernemer om voor te sorteren op de CSRD?
Om voor te sorteren op het voldoen aan de CSRD, kun je alvast praktische stappen ondernemen:
Een visie op duurzaamheid ontwikkelen: Door duurzaamheid een plek te geven in je strategie, maak je het voor zowel jezelf als je stakeholders duidelijk waar jullie het verschil willen en kunnen maken.
Duurzaamheidsbeleid optuigen: Begin met het ontwikkelen van een duurzaamheidsbeleid dat bij jouw bedrijf past. Dit kan bijvoorbeeld betrekking hebben op afvalbeheer, CO2-reductie, mobiliteit of persoonlijke ontwikkeling.
Doelen en KPI's vaststellen: Wanneer doen jullie het goed, als het gaat om sociale en ecologische impact? Waar sturen jullie op? Het is belangrijk om te bepalen wat jullie kengetallen zijn in relatie tot duurzaamheid en welke kwalitatieve en kwantitatieve doelen jullie najagen. Zodat jullie deze ook kunnen monitoren.
(Nul)metingen uitvoeren: Wat is jullie energieverbruik nu? En hoe zit dat met water, afval en emissie? Maar ook: wat is de medewerkerstevredenheid binnen je bedrijf? Hoe divers is jullie (leiderschaps)team? Hoeveel uren vrijwilligerswerk doen jullie per jaar? Door meten nu al onderdeel te maken van je bedrijfsvoering, kun je straks iets zeggen over progressie en gerichtere doelstellingen definiëren.
Experimenteren met rapporteren: Je kunt klein beginnen, bijvoorbeeld door alleen intern te rapporteren. Om op die manier te leren wat waardevolle informatie is om ook extern te delen, op je website, in je jaarverslag of impact report. Transparant zijn over je duurzaamheidsinspanningen wordt gewaardeerd (en dus uiteindelijk geëist).
Ga je hiermee aan de slag? Toets wat je rapporteert dan aan de kenmerken die de CSRD toeschrijft aan kwalitatieve informatie:
Relevantie
Getrouwe weergave
Vergelijkbaarheid
Controleerbaarheid
Begrijpelijkheid
Samenwerking met partners opzoeken: Je bent niet de enige voor wie werken aan en/of rapporteren op duurzaamheid relatief nieuw is. Werk samen met je leveranciers, klanten of zelfs concurrenten om duurzame praktijken in de hele toeleveringsketen te bevorderen. Zo houd je ook de vinger aan de pols en weet je wat anderen van jou verwachten.
Opleiding en bewustwording: Hoe beter jullie als team begrijpen waar biodiversiteit over gaat, wat Scope 1, 2 en 3 emissies zijn, waarom diversiteit, gelijkwaardigheid en inclusie een belangrijk onderwerp is, hoe beter jullie in staat zijn om met alle bovenstaande punten aan de slag te gaan. Ook wakkert het de intrinsieke motivatie om te verduurzamen verder aan.
Kortom: door nu al actie te ondernemen, kun je je bedrijf voorbereiden op de mogelijk toekomstige eisen vanuit de CSRD. Bijvoorbeeld als jouw bedrijf blijft groeien of als je klanten erom vragen. En daar plukken zowel jij als ondernemer, als mens en milieu in het algemeen, op tal van manieren de vruchten van!
Veelgestelde vragen
Moet mijn mkb-bedrijf voldoen aan de CSRD?
Voor de meeste mkb-bedrijven geldt momenteel geen directe CSRD-rapportageplicht. Toch kunnen klanten, banken, investeerders en andere ketenpartners steeds vaker vragen om duurzaamheidsgegevens, omdat zij deze informatie nodig hebben voor hun eigen rapportages.
Waarom krijg ik als mkb'er toch vragen over duurzaamheid als ik niet onder de CSRD val?
Grotere bedrijven die wel moeten rapporteren, hebben vaak informatie nodig over hun leveranciers en andere ketenpartners. Daardoor kunnen zij jouw bedrijf vragen naar gegevens over bijvoorbeeld CO2-uitstoot, energieverbruik, personeelsbeleid of andere duurzaamheidsmaatregelen.
Krijgt het mkb in de toekomst alsnog een CSRD-verplichting?
Dat is op dit moment onzeker. De Europese regels zijn de afgelopen jaren meerdere keren aangepast, waardoor veel mkb-bedrijven buiten de verplichte scope zijn komen te vallen. Wel is de verwachting dat transparantie over duurzaamheid een steeds belangrijkere rol blijft spelen in aanbestedingen, financieringsaanvragen en samenwerking met grotere bedrijven.
