Welke cao is van toepassing op mijn onderneming?

Alles wat je moet weten over de collectieve arbeidsovereenkomst

18 mei 2020 30 april 2021

Je hebt er vast weleens van gehoord en wellicht ook wel eens een doorgebladerd: een cao. Welke cao is van toepassing op jouw onderneming? Wie sluit er een cao af? Welke soorten cao's zijn er? Is een cao verplicht? In dit artikel vind je het antwoord op de meest gestelde vragen over collectieve arbeidsovereenkomsten.

Juridische ondersteuning bij HR nodig?

Wat is een cao?

Cao staat voor Collectieve ArbeidsOvereenkomst. Het is een schriftelijke overeenkomst tussen werkgevers(organisaties) en werknemersorganisaties. Er staan afspraken in over arbeidsvoorwaarden die zijn vastgelegd, zoals loon, proeftijd, werktijden en vakantiedagen. Je vindt er ook afspraken in terug over de opzegtermijn en pensioenregelingen. Een cao wordt afgesloten door 1 of meer werkgevers, 1 of meer werkgeversorganisaties of 1 of meer werknemersorganisaties (meestal vakbonden).

Bedrijfstak- of ondernemings-cao

Er zijn twee soorten cao’s: de bedrijfstak-cao (ook branche-cao genoemd) en ondernemings-cao. Een bedrijfstak-cao is een collectieve afspraak die binnen een sector geldt. Deze geldt voor alle bedrijven en werknemers in een branche, zoals de metaal-cao of de bouw-cao. In Nederland zijn er ongeveer 250 bedrijfstak-cao's. Onderhandelingen over deze cao's worden gevoerd door branche- en vakorganisaties per sector. 

De ondernemings-cao (ook concern-cao genoemd) is vooral voor middelgrote en grote bedrijven. Philips en de NS hebben bijvoorbeeld een eigen cao. In totaal zijn er ongeveer 850 ondernemings-cao's. Vroeger sloten bijvoorbeeld banken en de gezondheidszorg gezamenlijke cao's af. Tegenwoordig zijn er meer afzonderlijke cao's. Daarnaast zijn er veel cao's afgesloten in nieuw opgerichte ondernemingen en in relatief jonge bedrijfstakken, bijvoorbeeld in de IT-sector en de uitzendbranche.

Wat is een AVV? 

Een AVV is een algemeenverbindendverklaring (AVV). Als er een AVV wordt afgegeven voor een bepaalde branche, worden alle werkgevers binnen die branche verplicht die cao te volgen omdat de cao algemeen verbindend is verklaard. De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW) heeft de bevoegdheid cao's algemeen verbindend te verklaren door middel van een AVV. Ook werkgevers die niet bij de cao-partijen horen, maar wel onder de bedrijfstak vallen moeten zich aan deze AVV houden. Soms kun je als werkgever om vrijstelling (dispensatie) vragen van deze AVV.

Waar vind ik de cao’s?

Op de site van SZW staat een lijst van bestaande cao's. Hier zie je ook welke looptijd de cao heeft en welke AVV-procedures nog lopen. Je ziet daar ook welke cao van toepassing is voor jouw branche.

Is een cao verplicht?

Dat ligt eraan. Een cao is niet verplicht bij wet. Dus als er geen cao geldt voor jouw bedrijf, hoef je je als werkgever niet te houden aan cao-bepalingen. 

Natuurlijk moet je je wel houden aan de arbeidswetgeving, het arbeidsrecht voor ondernemers. Je maakt dan zelf afspraken met je werknemers over arbeidsvoorwaarden en legt dit vast in een reglement (ook wel personeelshandboek, personeelsregeling of personeelsreglement genoemd). 

Je bent verplicht een cao toe te passen in de volgende situaties:

  • Je bent lid van een werkgeversorganisatie (bedrijfstak-cao).

  • De werkgever heeft zelf een cao opgesteld (een ondernemings-cao).

  • Er is een bedrijfstak-cao binnen de branche die algemeen bindend verklaard is (AVV).

Het kan dus zijn dat je zonder het te weten onder een cao valt. Bijvoorbeeld omdat je lid bent van een werkgeversorganisatie zoals Koninklijke Horeca Nederland. Ben je geen lid van een werkgeversorganisatie, maar zijn cao-bepalingen algemeen verbindend verklaard (AVV) voor de hele bedrijfstak, dan moet jij je toch aan de cao houden.

Hoe weet ik welke cao van toepassing is voor mijn onderneming?

De kans is groot dat je gebonden bent aan een cao. Heb je geen idee welke cao voor jouw onderneming geldt of twijfel je? Neem dan contact op met je werkgevers- of brancheorganisatie. Zij weten precies welke cao van toepassing is.


Speciaal voor de ondernemers met personeel en hun HR-afdeling hebben wij met mkb.law deze pagina opgezet. Op het platform van mkb.law vind je ervaren specialisten die jou kunnen helpen met het regelen van alle arbeidsrechtelijke zaken.

Auteur

Job Jansen

Als freelance tekstschrijver en SEO-adviseur heb ik bijna dagelijks contact met bedrijven. Over de jaren heen heb ik samengewerkt met talloze inspirerende ondernemers, waardoor ik veel affiniteit heb gekregen met mkb’ers. Vanuit die ervaring probeer ik als redacteur bij MKB Servicedesk elke keer artikelen te schrijven waar ondernemers echt iets aan hebben.