Een arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zelfstandigen zonder personeel biedt maar beperkte extra zekerheid om vaste lasten te blijven betalen. Dat blijkt uit nieuw onderzoek van het Centraal Planbureau (CPB). Het CPB onderzocht hoe lang werknemers en zzp’ers het financieel volhouden wanneer zij zonder werk komen te zitten of arbeidsongeschikt raken.
Grote verschillen tussen werknemers en zzp’ers
Volgens Jonneke Bolhaar, hoofd Arbeid en Kennis bij het CPB, is het verschil tussen werknemers en zelfstandigen groot. Werknemers hebben bij ziekte recht op maximaal twee jaar loondoorbetaling en kunnen daarna terugvallen op regelingen zoals de WIA. Zelfstandigen daarentegen verliezen vaak direct hun volledige inkomen zodra zij niet meer kunnen werken. Juist daarom wordt gewerkt aan een verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering voor zzp’ers, die naar verwachting rond 2030 wordt ingevoerd.
Verzekering biedt maar beperkte extra ruimte
Uit het onderzoek blijkt dat circa 70% van de zelfstandigen de eerste twee jaar de vaste lasten kan blijven betalen zonder verzekering. Met een arbeidsongeschiktheidsverzekering met een wachttijd van één jaar stijgt dit percentage naar 75%. Dat betekent echter ook dat één op de vier zzp’ers alsnog in financiële problemen komt. Vooral voor ondernemers die snel in de knel raken, biedt een verzekering die pas later uitkeert weinig verlichting.
Wachttijd en dekking spelen grote rol
Bij veel arbeidsongeschiktheidsverzekeringen is de wachttijd bepalend voor de hoogte van de premie én het moment waarop een uitkering start. Hoe langer een ondernemer zelf inkomen kan overbruggen, hoe lager de maandelijkse premie. De voorgestelde verplichte AOV kent een wachttijd van een jaar, wat aansluit bij de CPB-conclusie dat een verzekering vooral beperkt helpt bij ondernemers die al binnen dat eerste jaar financieel kwetsbaar zijn.
Aanzienlijke groep snel financieel kwetsbaar
Het CPB signaleert dat ruim 15% van de zelfstandigen het slechts enkele maanden kan uitzingen als het inkomen plots wegvalt. Voor deze groep biedt een AOV weinig directe bescherming, omdat de uitkering pas na de afgesproken wachttijd ingaat.
Beperkt spaargeld vergroot risico
Zelfstandigen beschikken gemiddeld over minder vangnetten dan werknemers, die via premies zijn verzekerd voor werkloosheid en arbeidsongeschiktheid. Zonder werkgever of automatische toegang tot sociale zekerheid moeten zzp’ers vaak interen op hun spaargeld om vaste lasten zoals huur, hypotheek en energie te betalen. Volgens het CPB geldt deze kwetsbaarheid ook voor andere groepen, waaronder jongeren, huurders en alleenverdieners, die vaak weinig financiële buffer hebben.
AOV geen wondermiddel maar onderdeel van totaalplaatje
Het CPB-onderzoek onderstreept dat een arbeidsongeschiktheidsverzekering geen wondermiddel is. De verzekering kan inkomensverlies deels opvangen, maar biedt geen garantie dat vaste lasten altijd betaalbaar blijven. Voor veel ondernemers betekent dit dat een AOV vooral effectief is in combinatie met andere maatregelen, zoals voldoende spaargeld, een realistische wachttijd en aanvullende afspraken binnen het gezin of bedrijf.
