Veel mkb-ondernemers willen hun bedrijf verduurzamen, maar lopen in de praktijk vast op hoge kosten, ingewikkelde regelgeving en druk vanuit de markt. Dat blijkt uit onderzoek van De Haagse Hogeschool onder ongeveer 16 bedrijven in Zuid-Holland.
Volgens de onderzoekers ligt het probleem meestal niet bij een gebrek aan motivatie. Veel ondernemers zijn juist intrinsiek gemotiveerd om duurzamer te werken en kijken naast financiële resultaten ook naar maatschappelijke en ecologische impact.
Klant kiest vaak toch voor goedkoopste optie
Een belangrijke belemmering is de financiële haalbaarheid van duurzame keuzes. Duurzamere materialen, certificeringen voor duurzaamheid en productieprocessen zijn vaak duurder, terwijl klanten niet altijd bereid zijn daarvoor extra te betalen.
Volgens onderzoeker Sanne Ursem van het lectoraat New Finance zeggen klanten duurzaamheid vaak belangrijk te vinden, maar kiezen zij uiteindelijk toch voor de goedkoopste optie. Voor ondernemers ontstaat daardoor een lastig spanningsveld: verduurzamen kost extra geld, maar die kosten kunnen niet altijd worden doorberekend.
Dat kan de concurrentiepositie van bedrijven onder druk zetten. Vooral voor kleinere ondernemingen is winstgevendheid volgens de onderzoekers daarom een belangrijke randvoorwaarde om verder te kunnen verduurzamen.
Regels kosten kleine bedrijven veel tijd
Ook wet- en regelgeving vormt een obstakel. Niet zozeer omdat ondernemers tegen duurzaamheidsregels zijn, maar omdat de uitvoering ervan veel tijd, kennis en capaciteit kan kosten.
Dat speelt bijvoorbeeld bij informatieverzoeken van grotere klanten en andere partijen. Hoewel Europese duurzaamheidsregels zoals de CSRD vooral op grote ondernemingen zijn gericht, krijgen kleinere bedrijven er indirect mee te maken via klanten, leveranciers en aanbestedingen.
Volgens de onderzoekers werken grote organisaties bovendien vaak met hun eigen formulieren en rapportagesystemen. Daardoor krijgen mkb’ers met verschillende eisen en werkwijzen te maken, terwijl juist meer standaardisatie de administratieve druk zou kunnen verminderen.
Europese regels deels versoepeld
Het onderzoek richtte zich aanvankelijk vooral op de gevolgen van de Europese duurzaamheidsrapportage voor het mkb. Tijdens het onderzoek veranderde de Europese Commissie echter een deel van de regels via het Omnibuspakket, waardoor de rapportageplicht voor veel bedrijven werd versoepeld.
Dat riep bij de onderzoekers de vraag op wat ondernemers motiveert om te verduurzamen als de druk vanuit wet- en regelgeving afneemt. Uit de interviews blijkt dat veel ondernemers ook zonder wettelijke verplichting stappen blijven zetten.
Sommige bedrijven houden bijvoorbeeld duurzaamheidsdata bij terwijl dat officieel niet meer hoeft. Persoonlijke overtuigingen spelen daarbij eveneens een rol, omdat ondernemers verduurzaming volgens de onderzoekers regelmatig koppelen aan hun gezin en toekomstige generaties.
Tip: Bekijk 5 slimme manieren om je bedrijfspand te verduurzamen
Meer praktische steun nodig
De onderzoekers concluderen dat verduurzaming in het mkb vaak ten onrechte wordt gezien als een kwestie van onwil. In werkelijkheid ontbreekt het ondernemers volgens hen vooral aan voldoende handelingsruimte om duurzame keuzes daadwerkelijk door te voeren.
Daarom pleiten zij onder meer voor beter uitvoerbare regels, meer investeringszekerheid en omstandigheden waarin duurzame keuzes financieel aantrekkelijker worden. De Haagse Hogeschool werkt daarnaast aan een digitaal platform dat bedrijven praktisch moet ondersteunen bij verduurzaming.
Studenten van communicatie- en IT-opleidingen werken mee aan de ontwikkeling daarvan. Het platform moet kennisdeling en praktische ondersteuning toegankelijker maken voor ondernemers die met verduurzaming aan de slag willen.
