Van alle werkenden in Nederland verricht 41,5% van de zzp'ers regelmatig lichamelijk zwaar werk. Onder werknemers is dit 37%. Meer mannen dan vrouwen doen dit soort werkzaamheden. De werkdruk is bij zowel werknemers in loondienst als bij zzp'ers afgenomen. Dit blijkt uit de publicatie De arbeidsmarkt in cijfers 2025 van het CBS.
Werkomstandigheden van werknemers in 2025
In de sector bouwnijverheid is de meeste lichamelijke belasting onder zzp'ers van alle sectoren. Daarna volgt landbouw en visserij. Voor werknemers in loondienst is dit precies andersom. Uit de cijfers blijkt dus ook dat 37% van de werknemers lichamelijk belastbaar werk deed ten opzichte van 41,5% van de zzp'ers. Dit is onder meer werk waarbij veel krachtinspanning nodig is en werk waarbij je wordt blootgesteld aan trillingen en harde geluiden.
De publicatie van het CBS bestaat uit meerdere categorieën. Eerder schreven we al over de vraag naar arbeid en het aanbod van arbeid.
Werknemers zitten gemiddeld 8,8 uur per werkdag, daar is vrije tijd en woon-werk verkeer ook in meegerekend. Ook werken mensen ruim 4,4 uur achter een beeldscherm. De houding die ze hierbij hebben, kan ook lichamelijk belastend zijn. 13% van de zzp'ers doet gevaarlijk werk met risico op gezondheidsklachten of ongelukken. Dit zijn vaak jongeren.
Werkdruk in 2025
Van de werknemers had 31% in 2025 vaak of altijd werkdruk. 22% van de zzp'ers had hier last van. Een groot deel van de werkende mensen in Nederland ervaart zelfstandigheid in het werk. Dat is bij zzp'ers 86% en bij werknemers 57%. Bij 9,1% van de werknemers is er sprake van emotioneel belastend en uitputtend werk. Dit is veelal in de zorg en in het onderwijs aan de orde.
De psychische vermoeidheid door werk is in de afgelopen tien jaar bij werknemers en zzp'ers toegenomen. Het ziekteverzuimpercentage verschilt niet veel met 2024, maar is wel gestegen in de afgelopen tien jaar. Bijna een kwart van het verzuim heeft een oorzaak in werkgerelateerde situaties. De hoge werkdruk is voor een groot deel de oorzaak van verzuim.
Tip: lees alles over hoge werkdruk en hoe die invloed heeft op het vertrek van werknemers
Ongewenst gedrag op de werkvloer in 2025
Van alle werknemers kreeg 17% in 2025 ten minste eén keer te maken met ongewenst gedrag op het werk. Dit was bij zzp'ers 18%. Het gaat hierbij dan om intimidatie of bedreiging, pesten, ongewenste seksuele aandacht of lichamelijk geweld. Vrouwen hebben vaker ongewenst gedrag gemeld dan mannen.
Tip: lees meer over stress en het verzuim dat daartoe leidt.
Lonen in 2025
In 2025 namen de brutolonen zoals in de cao's opgenomen, gemiddeld met 5% toe. Dat is minder dan in de voorgaande twee jaren. Toen namen de cao-lonen met meer dan 6% toe. Dit gaat over cao-lonen per uur, met bijzondere beloningen erbij in.
In 2025 is 73% van de werknemers onderdeel van een cao. Dit zijn vooral de werknemers die in zorg, onderwijs en openbaar bestuur werken. Ruim 90% van deze banen valt daarin onder een cao. 2,5 miljoen banen in Nederland vallen niet onder een cao, dat is vooral in informatie en communicatie, handel en zakelijke dienstverlening (behalve uitzendbureaus) het geval.
Hierbij zijn ook directeuren-grootaandeelhouders (dga's) meegenomen, waardoor het aandeel werknemers dat een cao heeft, onder de 80% zit die de EU als richtlijn heeft.
In dit artikel vind je meer informatie over de richtlijnen van de EU rondom cao's in Europa
Cao's en verschil lonen man en vrouw in 2025
Er zijn in Nederland ongeveer achthonderd cao's. Opvallend is dat het uurloon in de banen die bij een cao horen, 12% hoger is dan bij banen die wel in een cao horen.
Het gemiddelde bruto jaarloon met bijzondere beloningen lag in 2025 zo'n 31% lager bij vrouwen dan bij mannen. Twee derde van dit verschil is te verklaren doordat vrouwen minder uren werken. Het gemiddelde uurloon van vrouwen is desondanks 10% lager dan dat van mannen. Verklaringen hiervoor zijn leeftijdsverschillen; ouderen verdienen gemiddeld meer dan jongeren. Daarnaast is het aantal mannen en vrouwen niet gelijk verdeeld over alle werkmogelijkheden, dus de gemiddelde lonen komen daar ook niet uit.
Vakbonden en werknemers in 2025
Werknemers worden vaak vertegenwoordigd door vakbonden bij cao-onderhandelingen. 1,4 miljoen mensen waren in 2025 lid van zo'n vakbond. FNV is veruit de grootste met 873.000 leden. De onderwijssector heeft de meeste vakbondsleden naar verhouding. 29% is hier lid van een vakbond.
Meer informatie over cao’s en lonen?
De hele publicatie vind je op de website van het CBS. Meer weten over cao's, vakbonden en lonen? Lees dan meer over cao's en de afspraken die daarbij horen.
