Subsidies, opbrengsten of kosten?

Column I Subsidies leiden tot hogere kosten en lagere opbrengsten

16 februari 2012

Een zoekopdracht via Google naar de omvang van subsidies in Nederland leverde mij niets concreet op. Nergens wordt vermeld hoeveel subsidie daadwerkelijk is te verdelen.

Websites als agentschap.nl of antwoordvoorbedrijven.nl geven verschillende mogelijkheden voor het aanvragen van subsidies. Volgens de Van Dale is een subsidie een geldelijke ondersteuning van overheidswege. Wikipedia omschrijft een subsidie als een bijdrage van de overheid voor het starten, dan wel uitvoeren van een activiteit waarvan het economische belang niet direct voor de hand ligt.

Vanuit mijn praktijk heb ik een iets ervaring met subsidies. Deze zijn dan vooral van fiscale aard, bijvoorbeeld de Investeringsaftrek of de Wet Bevordering Speur- en Ontwikkelingswerk voor ondernemers, maar ook is de kinderbijslag, een persoonsgebonden budget, de zorgtoeslag of heffingskortingen voor particulieren zijn vormen van subsidie.

Subsidie om inkomenspolitiek te bedrijven

De overheid gebruikt het instrument subsidies om  inkomenspolitiek te bedrijven. Een grote groep mensen is afhankelijk geworden van deze subsidies, vooral mensen met lagere inkomens. Ik noem een paar subsidies die de meesten van ons wel kennen: zorgtoeslag, huurtoeslag, hypotheekrenteaftrek, kinderbijslag, persoonsgebonden budgetten, kinderopvangtoeslag, kindertoeslag, heffingskortingen voor de belastingen, loonkostensubsidies, subsidies op schone energie, subsidies op schone auto’s, subsidie op exportbevorderende maatregelen. Daarnaast zijn er waarschijnlijk tienduizenden andere regelingen, waarvan niemand de totale omvang kent.

Inkomsten lager dan uitgaven

Volgens de miljoenennota  hoopt de overheid 235 miljard inkomsten te krijgen in 2011. Daar staan echter 254.7 miljard uitgaven tegenover. Meer dan de helft van deze kosten gaan op aan Zorg (68,6 miljard) en sociale zekerheid en Arbeidsmarkt (62 miljard). Dat er bezuinigd moet worden lijkt wel duidelijk,  de inkomsten zijn lager dan de uitgaven.

Omdat er geen concrete cijfers zijn over de omvang van subsidies is dus niet eenvoudig te bepalen welke posten wel of niet voor sanering in aanmerkingen komen. Nederland staat op zijn achterste poten als er bezuinigd moet worden op cultuur, kinderopvang, onderwijs, zorg en bijvoorbeeld sport.

Subsidies en bezuinigingen

In hoeverre kunnen subsidies nu een rol spelen in de bezuinigingen. Ik probeer het concreet te maken aan de hand van mijn eigen situatie.

Als ondernemer maak ik  gebruik van de kinderopvang. Ik heb recht op kinderopvangtoeslag. Ik woon in een eigen woning en heb daarop een hypotheek. De rente is fiscaal aftrekbaar. Omdat ik kinderen heb, ontvang ik eveneens kinderbijslag. Bij de afdeling toeslagen vraag ik kinderopvangtoeslag aan. Via een formulier bij de belastingdienst vraag ik voorlopige teruggaaf van de hypotheekrente aan en via de Sociale verzekeringsbank ontvang ik kinderbijslag. Omdat ik werk, ontvang ik de algemene en de arbeidskorting.

Rekensom

De kinderopvangtoeslag, de hypotheekrenteaftrek, de kinderbijslag en de heffingskortingen leveren mij per jaar ongeveer 16.500 euro aan subsidies op. Over mijn inkomen betaal ik 27.000 euro belasting (voor heffingskortingen en hypotheekrenteaftrek).

Wat is er simpeler om in plaats van 27.000 belasting slechts 10.500 (27.000 – 16.500) belasting te betalen. Dit bespaart mij veel administratie en daarnaast zijn de maatschappelijke kosten een stuk lager. Slechts op 1 locatie hoeven mijn gegevens te worden geadministreerd. Dit scheelt ontzettend veel geld op het gebied van automatisering en daarnaast zijn veel minder ambtenaren nodig om mijn subsidies en heffing uit te voeren.

Stel voor dat in mijn concrete voorbeeld de 27.000 euro in de rijksinkomsten zit en de 16.500 euro in de rijksuitgaven. Dit levert een netto bate op van 10.500 euro. In de miljoenennota had dan ook een bate van 10.500 euro kunnen staan en een uitgave van 0. Dan zou de miljoenennota voor mij een stuk makkelijker te lezen zijn.

Miljoenennota een doorn in het oog

Ik vraag mij altijd af in hoeverre het systeem zichzelf in stand houdt. Iedereen is doordrongen van het feit dat er bezuinigd moet worden, maar zodra we moeten krimpen op ons eigen budget haken we af. Dit geldt evenzeer voor mensen die werkzaam zijn in de uitvoering van subsidies. Zij zullen het nut van hun eigen functioneren hoogst waarderen en niet genegen zijn de collectieve baten af te zetten tegen hun individuele lasten.

De miljoenennota is gebaseerd op het rondpompen van geld en dat is mij als ondernemer een doorn in het oog. Een rechtvaardig systeem van vlaktaks zou in mijn optiek beter onderzocht moeten worden.

Mijn gevoel zegt dat subsidies leiden tot hogere kosten en lagere opbrengsten.

Auteur

Harry Veen