Het coalitieakkoord van het nieuwe kabinet is officieel gepresenteerd en bevat opvallend veel aandacht voor zelfstandig ondernemers. Voor het eerst worden zzp’ers expliciet genoemd als een structureel onderdeel van de arbeidsmarkt. Veel voorstellen sluiten bovendien nauw aan bij wensen die al langer leven onder zelfstandigenorganisaties, waaronder ZZP Nederland.
Stap voor stap nieuwe wetgeving
De rode draad: meer duidelijkheid voor zzp’ers en opdrachtgevers, maar via een gefaseerde aanpak. Dit betekent dus niet één grote stelselwijziging, maar stap voor stap nieuwe wetgeving.
Zelfstandig ondernemer expliciet erkend
In het coalitieakkoord staat dat het kabinet zelfstandigen “de ruimte en duidelijkheid wil geven die zij verdienen”. Daarmee erkent de coalitie expliciet dat zelfstandig werk hoort bij een moderne arbeidsmarkt, waarin de behoefte aan autonomie toeneemt.
Eerste stap: rechtsvermoeden van werknemerschap
De eerste concrete maatregel is de invoering van het rechtsvermoeden van werknemerschap. Dit onderdeel komt uit het eerdere wetsvoorstel VBAR (Verduidelijking Beoordeling Arbeidsrelaties), maar wordt nu los ingevoerd.
Voor zzp’ers met een laag uurtarief betekent dit dat zij eenvoudiger kunnen aantonen dat zij feitelijk als werknemer werken en dus recht hebben op werknemersbescherming. Het verduidelijkingsdeel van de VBAR – dat juist duidelijkheid moest geven over wanneer iemand écht zelfstandig is – wordt geschrapt.
In plaats daarvan kiest het kabinet voor:
Sectorale rechtsvermoedens, afgestemd op specifieke branches
Een toetsingscommissie die vooraf duidelijkheid kan geven over de inzet van zzp’ers in concrete situaties
Dit moet vooral opdrachtgevers meer zekerheid bieden en schijnzelfstandigheid voorkomen.
Invoering van de Zelfstandigenwet in volgende fase
In een volgende fase wil het kabinet zo snel mogelijk de Zelfstandigenwet invoeren. Dit is een initiatiefwetsvoorstel van VVD, D66, CDA en SGP en vormt een duidelijke koerswijziging ten opzichte van eerdere kabinetten.
De wet draait om twee toetsen:
1. Ondernemerstoets
Deze kijkt naar kenmerken van ondernemerschap, zoals:
meerdere opdrachtgevers
eigen risico
voorzieningen voor pensioen en arbeidsongeschiktheid
2. Werkrelatietoets
Die beoordeelt de mate van vrijheid in de samenwerking met de opdrachtgever.
Volgens de initiatiefnemers zijn deze criteria minder streng en beter toepasbaar dan de huidige DBA-toetsing. Het doel is meer rechtszekerheid voor zzp’ers én opdrachtgevers.
Verplichte AOV blijft, met opt-out
Het kabinet houdt vast aan de Wet basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ). Deze verplichte arbeidsongeschiktheidsverzekering wordt uitgevoerd door het UWV, maar zzp’ers krijgen de mogelijkheid om zich privaat te verzekeren via een opt-out.
De wet is al in voorbereiding, maar uitvoeringsorganisaties zoals UWV en Belastingdienst waarschuwen dat de invoering organisatorisch complex is. Toch wil het kabinet vaart maken, mede omdat onverzekerd zijn bij arbeidsongeschiktheid nog steeds veel voorkomt onder zelfstandigen.
Minder zzp in zorg en onderwijs
Opvallend is dat het kabinet tegelijk wil afremmen dat professionals overstappen naar het zzp-schap in (semi-)publieke sectoren zoals zorg en onderwijs. Dat moet gebeuren door:
beter werkgeverschap
sociale innovatie
aantrekkelijkere arbeidsvoorwaarden
Wat betekent dit voor zzp’ers?
Hoewel veel plannen nog moeten worden uitgewerkt, is de richting duidelijk:
zelfstandig ondernemerschap wordt erkend en genormaliseerd
schijnzelfstandigheid wordt harder aangepakt
er komt meer duidelijkheid vooraf over werkrelaties
sociale zekerheid voor zzp’ers wordt verder uitgebreid
ZZP Nederland noemt het akkoord ‘een stap in de goede richting’, maar benadrukt dat de uitwerking doorslaggevend zal zijn.
Voor zzp’ers en mkb-ondernemers geldt: de komende jaren verandert er veel, maar voor het eerst lijkt er zicht op een samenhangend en realistischer zzp-beleid.
Op de hoogte blijven van relevant ondernemersnieuws? Schrijf je dan in voor onze wekelijkse nieuwsbrief.
