De Arbowet legt werkgevers concrete verplichtingen op: van een RI&E en een preventiemedewerker tot een basiscontract met een gecertificeerde arbodienst. Kom je die verplichtingen niet na? Dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie direct beboeten. In dit artikel lees je wat de Arbowet van je vraagt en hoe je een goed arbobeleid optuigt.
Wat is de Arbowet?
De Arbowet is een kaderwet. Dat betekent dat er geen concrete regels in staan, maar algemene bepalingen over arbobeleid. De Arbowet geeft aan wat je als werkgever moet regelen, maar niet hoe je dat precies doet. Je hebt dus enige vrijheid als het aankomt op de invulling.
Die vrijheid is wel begrensd: harde regels over concrete risico’s staan wel degelijk beschreven. Die vind je in het Arbobesluit en de Arboregeling.
Arbowet, Arbobesluit en Arboregeling
Hoe zit dat? De wetgeving omtrent arbeidsomstandigheden is ingedeeld in drie niveaus:
De Arbowet: algemene principes over gezondheid en veiligheid
Het Arbobesluit: bevat nadere bepalingen rondom de Arbowetverplichtingen
De Arboregeling: een uitwerking van bepaalde onderdelen van het Arbobesluit uit.
Voor wie geldt de Arbowet?
De regels in de Arbowet gelden voor alle plekken waar arbeid wordt uitgevoerd. Niet alleen commerciële bedrijven maar ook verenigingen en stichtingen moeten zich eraan houden. Bovendien geldt de Arbowet voor alle type arbeidscontracten: voltijd, deeltijd, flexwerk, uitzendwerk, nulurencontracten, stagiaires, noem maar op.
Wat is er veranderd in de Arbowet in 2026?
De Arbowet is in 2026 op twee momenten gewijzigd, met directe gevolgen voor werkgevers.
Actieve overlegplicht per 28 januari 2026
Sinds 28 januari 2026 ben je als werkgever verplicht het arbobeleid actief te bespreken met je ondernemingsraad (OR), personeelsvertegenwoordiging (PVT) of, als die er niet zijn, rechtstreeks met je werknemers. Het gaat niet meer om een eenzijdige informatieplicht: werknemers hebben nu het recht om actief voorstellen te doen over veiligheid en gezondheid op de werkvloer. Ook als je geen OR of PVT hebt, geldt deze verplichting dus voor jou.
Nieuwe handhavingsbevoegdheid per 1 juli 2026
Per 1 juli 2026 kan de Nederlandse Arbeidsinspectie boetes uitdelen aan werkgevers die hun werknemers onvoldoende betrekken bij het arbobeleid. Dat was tot nu toe niet mogelijk. Wat dit voor jou betekent: voer aantoonbaar overleg over je arbobeleid en leg dat vast. Zo sta je sterk als de inspectie langskomt.
Stappenplan: zo voldoet je bedrijf aan de Arbowet
Een goed arbobeleid bestaat uit een aantal verplichte onderdelen. In dit stappenplan lopen we ze een voor een langs. Zo weet je precies wat je moet regelen om aan de Arbowet te voldoen.
Een goed arbobeleid bevat in ieder geval de volgende onderdelen:
Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
Ziekteverzuimbeleid
Bedrijfshulpverlening (BHV)
Preventiemedewerker
Periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO)
Basiscontract arbodienstverlening
1. Risico-inventarisatie en -evaluatie (RI&E)
In een RI&E leg je vast welke risico’s de werkzaamheden met zich meebrengen voor je werknemers. Aan de RI&E koppel je altijd een plan van aanpak: daarin leg je vast welke maatregelen je neemt om de risico's te beperken, wie daarvoor verantwoordelijk is en binnen welke termijn.
Een RI&E is verplicht voor elke onderneming met personeel. Een inspecteur van de Arbeidsinspectie kan controleren of het aanwezig en actueel is.
2. Ziekteverzuimbeleid
Je bent verplicht een bedrijfsarts in te schakelen voor de begeleiding van zieke werknemers. Dit doe je via een contract met een arbodienst of rechtstreeks met een zelfstandige bedrijfsarts.
Maatwerkregeling of arbodienst: wat past bij jouw bedrijf?
Wil je zelf bepalen hoe je de preventie en begeleiding van ziekteverzuim regelt? Dan kun je kiezen voor een maatwerkregeling. Voorwaarde is wel dat je personeelsvertegenwoordiging of ondernemingsraad hiermee instemt. Langdurig verzuim brengt ook verplichtingen mee onder de Wet verbetering poortwachter.
Tip: onze kennispartner ZekerArbo helpt je als arbodienst bij het opzetten van een goed verzuimbeleid.
3. Bedrijfshulpverlening (bhv)
Eerste hulpverlening wordt verzorgd door bedrijfshulpverleners, ook wel bekend als bhv’ers. Je bent verplicht één of meer bhv’ers (eventueel jezelf) aan te wijzen. Hoewel er geen specifieke opleidingseisen zijn, moeten bhv’ers over een opleiding, uitrusting en capaciteit beschikken om de bhv-taken goed uit te voeren.
Je bhv'ers moeten in ieder geval in staat zijn om:
EHBO te verlenen
Brand te bestrijden
Het pand veilig te evacueren
De gevolgen van ongevallen te beperken
4. Preventiemedewerker
Je bent verplicht minimaal één preventiemedewerker aan te wijzen. Die helpt mee bij het opstellen van een risico-inventarisatie en -evaluatie, geeft advies over het arbobeleid en werkt samen met de bedrijfsarts. In bedrijven met maximaal 25 werknemers mag je jezelf als preventiemedewerker aanwijzen.
Let op: je kunt niet zomaar iemand aanwijzen als preventiemedewerker. De ondernemingsraad of personeelsvertegenwoordiging moet hiermee instemmen.
5. Periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO)
Iedere werknemer heeft het recht een periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek (PAGO) aan te vragen. De bedrijfsarts onderzoekt dan of het werk gezondheidsproblemen veroorzaakt of kan veroorzaken.
PAGO en PMO
Als werkgever ben je verplicht dit mogelijk te maken. Veel werkgevers kiezen daarnaast ook voor een periodiek medisch onderzoek (PMO), waarbij de gezondheid van medewerkers breder wordt gescreend. Het verschil tussen PAGO en PMO lees je verderop in de veelgestelde vragen.
6. Basiscontract arbodienstverlening
Sinds 2017 is iedere werkgever verplicht een basiscontract af te sluiten met een gecertificeerde arbodienst of zelfstandige bedrijfsarts. In dit contract leg je vast welke taken de arbodienst voor je uitvoert, zoals de begeleiding van zieke werknemers, de toetsing van de RI&E en de toegang tot een bedrijfsarts voor al je medewerkers.
Het basiscontract is geen vrijblijvende afspraak: ontbreekt het, dan kan de Nederlandse Arbeidsinspectie een boete opleggen. Kies daarom altijd voor een gecertificeerde arbodienst zoals ZekerArbo, zodat je zeker weet dat de dienstverlening aan de wettelijke eisen voldoet.
Welke arbo-plichten liggen er bij jouw personeel?
Hoewel je als werkgever eindverantwoordelijk bent voor de veiligheid in je bedrijf, hebben ook je werknemers verplichtingen onder de Arbowet. Die omvatten in ieder geval:
Bedrijfsmiddelen en beschermingsmiddelen op de juiste manier gebruiken
Gevaarlijke situaties of risico's direct melden bij de werkgever of preventiemedewerker
Meewerken aan voorlichting en instructies over veilig werken
Collega's en anderen op de werkvloer niet in gevaar brengen
Als werkgever mag je je medewerkers aanspreken op deze verplichtingen. Doen ze dat structureel niet, dan kan dat arbeidsrechtelijke gevolgen hebben.
Veelgestelde vragen
Is een arbobeleid verplicht voor een ZZP'er?
Als ZZP'er zonder personeel ben je niet verplicht een arbobeleid op te stellen. De Arbowet geldt alleen voor werkgevers met personeel in dienst. Werk je als ZZP'er wel in opdracht bij een bedrijf? Dan val je onder het arbobeleid van die opdrachtgever.
Wat is het verschil tussen PAGO en PMO?
Een PAGO (periodiek arbeidsgezondheidskundig onderzoek) richt zich specifiek op gezondheidsrisico's die voortkomen uit het werk. Een werknemer heeft het recht dit aan te vragen.
Een PMO (periodiek medisch onderzoek) is breder: daarbij wordt de algehele gezondheid van medewerkers gescreend, ook op factoren die niet direct werkgerelateerd zijn. Een PMO is niet verplicht, maar wel aan te raden als onderdeel van een goed verzuimbeleid.
Wat zijn de boetes bij overtreding van de Arbowet?
De Nederlandse Arbeidsinspectie kan bij overtredingen direct boetes opleggen, zonder eerst een waarschuwing te geven. De hoogte hangt af van de ernst van de overtreding en de grootte van het bedrijf. Ontbreekt bijvoorbeeld de RI&E, dan loopt de boete op tot maximaal € 4.500. Ontbreekt het basiscontract met een arbodienst, dan kan de boete oplopen tot € 3.000.
Wat is het verschil tussen de Arbowet, het Arbobesluit en de Arboregeling?
De Arbowet is een kaderwet met algemene principes over gezondheid en veiligheid. Het Arbobesluit bevat nadere, concretere bepalingen rondom die verplichtingen. De Arboregeling werkt specifieke onderdelen van het Arbobesluit verder uit. Samen vormen ze het wettelijke kader voor arbeidsomstandigheden in Nederland.
Moet ik als werkgever een vertrouwenspersoon aanstellen?
Ja, als je tien of meer medewerkers in dienst hebt, ben je verplicht een vertrouwenspersoon aan te stellen. Die biedt een luisterend oor bij ongewenst gedrag zoals intimidatie, pesten of agressie op de werkvloer. In kleinere bedrijven is het niet verplicht, maar wel aan te raden.
