Is je werknemer ziek? Of kan een medewerker geen werk uitvoeren en ben jij daar verantwoordelijk voor? Dan betaal je het loon in de meeste gevallen gewoon door. Dit heet loondoorbetalingsverplichting. Hoe dat precies zit en in welke situaties de verplichting wel én niet geldt en hoe je je eigen dossiers checkt met onze gratis verzuim checklist, lees je in dit artikel.
Inhoud:
- Wat is loondoorbetalingsverplichting?
- Loondoorbetalingsverplichting bij ziekte: hoe werkt dat in de praktijk?
- Moet je doorbetalen als er geen werk is?
- Wat geldt bij een tijdelijk contract?
- Wanneer heeft je werknemer geen recht op loon?
- Kun je de loondoorbetalingsverplichting contractueel uitsluiten?
- Loonstop of loonopschorting: wat mag je inhouden?
- Hoe verzeker je de loondoorbetalingsverplichting?
Wat is loondoorbetalingsverplichting?
De loondoorbetalingsverplichting beschermt je werknemers in de volgende situaties:
Je werknemer is ziek en kan niet werken
Je werknemer kan niet werken door een oorzaak waar jij verantwoordelijk voor bent (bijvoorbeeld wanneer je niet genoeg werk kunt aanbieden)
Wulbz (Wet uitbreiding loondoorbetalingsverplichting bij ziekte)
De loondoorbetalingsverplichting is vastgelegd in de Nederlandse wetgeving en biedt werknemers financiële zekerheid wanneer ze tijdelijk niet kunnen werken. Een belangrijk onderdeel hiervan is de Wet uitbreiding loondoorbetalingsplicht bij ziekte (WULBZ). Deze wet verplicht je om het loon van zieke werknemers gedurende maximaal twee jaar door te betalen.
Loondoorbetalingsverplichting bij ziekte: hoe werkt dat in de praktijk?
Als je medewerker ziek is, moet je dus verplicht loon blijven uitkeren. Dit geldt ook bij langdurige ziekte: je moet het arbeidsloon sowieso de eerste twee jaar doorbetalen. Je betaalt in elk geval 70% van het loon, maar in veel cao’s is vastgelegd dat je 100% doorbetaalt. Is het niet verplicht vanuit de cao? Dan kun je er ook zelf voor kiezen 100% van het loon door te betalen. Op die manier gaat je medewerker er niet financieel op achteruit. Een gebaar dat zeker kan rekenen op waardering.
Loondoorbetaling bij ziekte: wanneer geldt wat?
In deze tabel zie je per situatie of je moet doorbetalen en hoeveel. Verderop lees je de details per situatie.
| Situatie | Loondoorbetaling? | Hoogte en duur |
|---|---|---|
| Ziekte, vast contract | Ja, verplicht | Minimaal 70% van het loon, maximaal 2 jaar. Eerste jaar minimaal het minimumloon. Veel cao's schrijven 100% voor |
| Ziekte, tijdelijk contract | Ja, tot einde contract | Minimaal 70%. Stopt bij het aflopen van het contract, daarna Ziektewet via UWV |
| Ziekte tijdens proeftijd | Nee, bij ontslag | Stopt per direct bij ontslag in de proeftijd |
| Eerste ziektedag (wachtdag) | Ja, tenzij vastgelegd | Zonder afspraak in arbeidscontract of cao betaal je gewoon door. Met afspraak mag je maximaal 2 wachtdagen per ziekteperiode onbetaald laten |
| Ziekte door zwangerschap of bevalling | Nee | Ziektewet-uitkering via UWV |
| Ziekte door orgaandonatie | Nee | Ziektewet-uitkering via UWV |
| Ziekte, werknemer met no-riskpolis | Nee | Ziektewet-uitkering via UWV, mits opgenomen in het Doelgroepregister |
| Zieke AOW'er | Ja, verplicht | Maximaal 6 weken |
| Onvoldoende werk of geen oproep | Ja, verplicht | Volledig loon, ook bij tijdelijk, oproep- en payrollcontract |
| Staking of ongeoorloofd verzuim | Nee | Geen loondoorbetaling |
| Na 2 jaar ziekte, RIV-toets onvoldoende | Ja, loonsanctie | Maximaal 1 jaar verlenging door UWV |
Moet je het salaris bij ziekte aanvullen tot het minimumloon?
In het eerste jaar van de ziekte mag het uitbetaalde bedrag niet onder het wettelijk minimumloon komen. Kortom, de 70% die je doorbetaalt vul je in ieder geval aan tot het minimumloon van dat moment. Per 1 juli 2026 is dit voor iemand van 21 jaar en ouder € 14,99 bruto per uur.
De loonvrije wachtdag: mag je die altijd inzetten?
Je kunt in sommige gevallen besluiten om de eerste ziektedag niet door te betalen. Dit wordt ook wel een wacht- of eigen risicodag genoemd. Tijdens deze loonvrije wachtdag betaal je geen loon aan de zieke werknemer. Je mag maximaal 2 wachtdagen in rekening brengen per ziekteperiode. Dit moet schriftelijk zijn vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of cao. Als dit niet het geval is, betaal je gewoon door.
Daarnaast moet je ziekteperiodes waar minder dan vier weken tussen zitten, rekenen als één ziekteperiode. Je mag in dat geval dus niet twee keer wachtdagen inhouden; wachtdagen zijn dus niet voor elke ziekmelding toegestaan.
Welke loononderdelen betaal je door bij ziekte?
Naast loon, moet je soms ook andere beloningen doorbetalen bij ziekte, zoals een dertiende maand of bonus. Check hiervoor de secundaire arbeidsvoorwaarden van je medewerker.
Hoe lang betaal je een zieke AOW’er door?
De loondoorbetalingsverplichting voor zieke AOW’ers is soepeler geregeld. Wanneer een werknemer de AOW-leeftijd heeft bereikt, betaal je bij ziekte maximaal zes weken het loon door.
Wanneer krijgt je werknemer direct een Ziektewet-uitkering?
In sommige gevallen heb je geen loondoorbetalingsverplichting en vraag je direct een Ziektewet-uitkering aan. Voorbeelden van uitzonderingen zijn:
Ziekte door zwangerschap of bevalling
Als een werknemer ziek wordt vanwege haar zwangerschap of bevalling, komt zij in aanmerking voor een Ziektewet-uitkering en hoef je geen loon door te betalen.
Ziekte door orgaandonatie
Als een werknemer ziek wordt door een orgaandonatie, kan deze ook een Ziektewet-uitkering ontvangen in plaats van loondoorbetaling.
Zieke werknemers met een no-riskpolis
Werknemers met een arbeidsbeperking vallen vaak onder de no-riskpolis. Bij ziekte vraag je direct een Ziektewet-uitkering aan en compenseert UWV je loondoorbetaling. Voorwaarde is dat je medewerker in het Doelgroepregister van UWV staat.
Zo controleer je het Doelgroepregister
Je kunt het Doelgroepregister niet zelf inzien. Vraag je medewerker om de eigen registratie op te vragen via UWV, of informeer bij UWV als je een sterk vermoeden hebt. Staat je medewerker in het register? Meld het verzuim dan binnen de gestelde termijn bij UWV.
Bij een te late melding loop je de compensatie mis en betaal je het loon alsnog zelf door. Dat kan bij langdurig verzuim oplopen tot duizenden euro's.
Wel of geen loondoorbetalingsverplichting na 2 jaar ziekte?
Na twee jaar beoordeelt UWV of beide partijen (jij en je medewerker) zich voldoende hebben ingespannen om de medewerker weer aan het werk te krijgen. Dit gaat volgens de RIV-toets (re-integratieverslag).
Wat is een loonsanctie?
Mocht blijken dat je je niet voldoende hebt ingespannen, kan UWV de loondoorbetalingsverplichting na 104 weken ziekte verlengen met maximaal één jaar, totdat je alsnog aan je plichten voldoet. Dit wordt ook wel loonsanctie genoemd. Het is daarom erg belangrijk dat je gedurende de ziekteperiode actief betrokken blijft bij het re-integratieproces en de vereiste stappen goed documenteert.
Wanneer stopt de loondoorbetalingsverplichting definitief?
Als je je voldoende hebt ingespannen om je zieke medewerker weer aan het werk te krijgen, stopt in principe de loondoorbetalingsverplichting na twee jaar ziekte. Je medewerker heeft vanaf dat moment recht op een WGA-uitkering of IVA-uitkering (allebei onder voorwaarden).
Daarmee ben je nog niet helemaal klaar. Het dienstverband loopt gewoon door totdat je het beëindigt, en bij die beëindiging betaal je een transitievergoeding. Ook je premie bij UWV kan omhooggaan bij instroom in de WGA.
Kun je de loondoorbetaling vrijwillig verlengen?
Als je werknemer na twee jaar ziekte bijna hersteld is en de kans groot is dat het herstel snel zal plaatsvinden (binnen 26 weken), dan kun je de loondoorbetaling ook vrijwillig verlengen.
Daarmee voorkom je niet alleen dat je werknemer in de WIA belandt, maar ook een eventuele loonsanctie (verplichte doorbetaling) van UWV. Mocht de re-integratie dan alsnog mislukken en je zet de vrijwillige loondoorbetaling stop, dan heb je nog dertien weken de verplichting om door te betalen.
Compensatie transitievergoeding na 2 jaar ziekte: wat verandert er?
Als je na twee jaar ziekte afscheid neemt van een werknemer, betaal je een transitievergoeding. Die kun je via UWV terugvragen met de compensatieregeling.
Het kabinet wil deze regeling afschaffen. Het wetsvoorstel zou eerst op 1 juli 2026 ingaan, maar die datum is van tafel (Kamerbrief 24 april 2026). Nu staat 1 januari 2027 in de planning. Zeker is dat niet, want de Tweede Kamer moet er nog over stemmen. UWV bevestigt het: ook na 1 juli 2026 kun je gewoon compensatie aanvragen. De voorwaarden zijn ongewijzigd.
Wat betekent dit voor jou als werkgever?
Heb je een medewerker die de tweejaarsgrens nadert of ligt er een slapend dienstverband op de plank? Pak dat dossier nu op. Zolang de huidige regeling geldt, krijg je de transitievergoeding onder voorwaarden terug van UWV. Vraag deze compensatie transitievergoeding aan binnen zes maanden na betaling van de volledige transitievergoeding, want die termijn is hard.
Als het wetsvoorstel wordt aangenomen, betaal je de transitievergoeding na twee jaar ziekte volledig zelf. Dat komt bovenop twee jaar loondoorbetaling en re-integratiekosten. Voor de loondoorbetaling en de re-integratie kun je je verzekeren, voor de transitievergoeding niet. Verderop lees je wat een verzuimverzekering wel en niet dekt.
Geldt de compensatie alleen nog voor kleine werkgevers?
Die vraag leeft, want een eerdere versie van het wetsvoorstel beperkte de compensatie tot kleine werkgevers. Op dit moment geldt die beperking niet. Alle werkgevers kunnen compensatie aanvragen, ongeacht bedrijfsgrootte.
In het huidige wetsvoorstel gaat de regeling zelfs helemaal verdwijnen, dus ook voor kleine werkgevers. Of dat doorgaat en per wanneer, is nog niet zeker. De behandeling in de Tweede Kamer loopt nog.
“Ik zie bij veel bedrijven waar ik kom als coach, dat het verzuim heel hoog is. Juist door duurzaam met je lichaam en geest om te gaan, is er minder uitval en voelen mensen zich beter. Dat is voor de hele maatschappij belangrijk. Wij gaan voor het vergroten van de lichamelijke en psychologische duurzaamheid.”
- Mercy van der Aa, mede-oprichter van Provectas. Lees zijn ondernemersverhaal.
Moet je doorbetalen als er geen werk is?
Ook als je niet voldoende werk kunt aanbieden, moet je het loon doorbetalen. Dat geldt voor de volgende gevallen:
Je kunt onvoldoende werk aanbieden (bijvoorbeeld vanwege een ingetrokken opdracht)
Er is wel werk maar je roept je oproepkracht niet op
Je medewerker kan niet aan het werk, bijvoorbeeld door technische problemen op de werkvloer
Dit geldt voor al je medewerkers: met een vast, tijdelijk of oproepcontract en zelfs voor payrollmedewerkers.
Wat geldt bij een tijdelijk contract?
Als je werknemer een tijdelijk contract heeft en tijdens de looptijd daarvan ziek wordt, geldt de loondoorbetalingsplicht ook. De loondoorbetalingsplicht stopt bij het aflopen van het tijdelijke contract.
Vergeet je werknemer niet af te melden bij UWV
Als een werknemer met een tijdelijk contract ziek is op het moment dat het contract afloopt, kan diegene in aanmerking komen voor een Ziektewet-uitkering via UWV. Je hoeft in dat geval niet langer loon door te betalen, maar moet wel zorgen voor een correcte afmelding bij UWV, zodat je werknemer een Ziektewet-uitkering kan ontvangen.
Wanneer heeft je werknemer geen recht op loon?
Je hoeft geen loon door te betalen wanneer je werknemer niet werkt en daar zelf verantwoordelijk voor is. Bijvoorbeeld als iemand onwettig verzuimt (zoals te laat komen of niet op komen dagen).
Verder geldt de loondoorbetalingsverplichting niet als:
Je werknemer meedoet aan een staking
Je werknemer niet op werk verschijnt zonder jouw toestemming of zonder het te melden (ongeoorloofd ziekteverzuim)
Geldt loondoorbetaling ook in de proeftijd?
Ontslag tijdens proeftijd is mogelijk, ook als een werknemer ziek wordt. De loondoorbetalingsverplichting stopt dan per direct. Je mag alleen niet discrimineren en ziekte opgeven als reden voor ontslag.
Kun je de loondoorbetalingsverplichting contractueel uitsluiten?
Je kunt in het arbeidscontract een uitsluiting loondoorbetalingsverplichting opnemen. Dit mag alleen voor de eerste zes maanden van de arbeidsovereenkomst. In bepaalde cao’s is al een uitsluiting loondoorbetalingsverplichting opgenomen, bijvoorbeeld in de horeca.
Let op: uitsluiting loondoorbetalingsverplichting geldt nooit voor ziekte!
Loonstop of loonopschorting: wat mag je inhouden?
Houdt je werknemer zich niet aan de afspraken tijdens ziekte? Dan kun je het loon stopzetten of opschorten. Twee verschillende maatregelen, met een ander gevolg voor je werknemer.
Loonstop: het loon vervalt definitief
Een loonstop zet je in als je werknemer weigert mee te werken aan de re-integratie. Denk aan het niet uitvoeren van passend werk, het weigeren van een re-integratietraject of het niet meewerken aan het opstellen van een plan van aanpak. Het loon over die periode vervalt en betaal je later niet alsnog uit.
Loonopschorting: het loon wordt tijdelijk ingehouden
Een loonopschorting gebruik je als je niet kunt controleren of je werknemer echt ziek is. Bijvoorbeeld bij het missen van een afspraak met de bedrijfsarts of het niet doorgeven van een verpleegadres. Zodra de controle alsnog plaatsvindt en je werknemer inderdaad ziek blijkt, betaal je het ingehouden loon met terugwerkende kracht uit.
Waarschuw je werknemer altijd eerst
Een loonstop of loonopschorting mag je niet zomaar toepassen. Kondig de maatregel schriftelijk aan, leg uit waarom je hem inzet en geef aan wat je werknemer moet doen om het loon weer te laten lopen. Vergeet je die waarschuwing, dan houdt de maatregel bij de rechter geen stand en betaal je het loon alsnog. In de praktijk gaat het hier vaak mis: werkgevers grijpen naar een loonstop terwijl opschorting het juiste instrument is, of andersom.
Hoe verzeker je de loondoorbetalingsverplichting?
Loondoorbetaling is maar één post. Daar komen re-integratiekosten, vervanging, productieverlies en administratie bij, en die lopen bij langdurig verzuim hard op. Met een MKB Verzuim-ontzorgverzekering dek je die kosten af en krijg je de begeleiding erbij. Je bent dan verzekerd voor:
doorbetalen van loon bij ziekte
verzuimbegeleiding
re-integratiebegeleiding
Vooral voor kleinere bedrijven zonder eigen HR-afdeling scheelt dat werk. Je hoeft niet te jongleren met losse contracten: de verzuimadministratie en het contact met UWV worden uit handen genomen en je krijgt professionele ondersteuning van een arbodienst. Wil je weten wat dit voor jouw bedrijf betekent? Bekijk de MKB Verzuim-ontzorgverzekering van onze kennispartner a.s.r.
Veelgestelde vragen
Wat is het verschil tussen een loonstop en loonopschorting?
Bij een loonstop betaal je geen loon meer omdat je werknemer zich niet aan de re-integratieverplichtingen houdt. Dat loon krijgt de werknemer niet alsnog. Bij loonopschorting houd je het loon tijdelijk in omdat je niet kunt controleren of iemand echt ziek is, bijvoorbeeld bij het missen van een afspraak met de bedrijfsarts. Zodra de controle alsnog plaatsvindt, betaal je het ingehouden loon na.
Hoe lang moet je een zieke AOW'er doorbetalen?
Maximaal zes weken. Voor werknemers die de AOW-leeftijd hebben bereikt geldt een kortere loondoorbetalingsverplichting dan de gebruikelijke twee jaar.
Hoeveel wachtdagen mag je inhouden bij ziekte?
Maximaal twee per ziekteperiode, en alleen als dit schriftelijk in het arbeidscontract of de cao staat. Zitten er minder dan vier weken tussen twee ziekmeldingen, dan tellen die als één ziekteperiode en mag je niet opnieuw wachtdagen inhouden.
