Het verlagen van de zelfstandigenaftrek, de mkb-winstvrijstelling, het mogelijk verminderen van de Kleinschaligheidsinvesteringsaftrek (KIA) en het schrappen van de middelingsregeling hebben allemaal een negatief effect op het netto-inkomen van ondernemers. Dat blijkt onder meer uit de Kleinbedrijf Index van september 2026 van Qredits, Hogeschool Utrecht en ONL.
In de 21e editie van de Kleinbedrijf Index staat het eerste kwartaal van 2026 centraal. Het thema van deze index is het verminderen van fiscale aftrekmogelijkheden voor ondernemers. Daarbij komen diverse aspecten van het ondernemerschap en de gevolgen van deze afname aan bod. Zo blijkt dat vooral zzp'ers, vennoten in vof's en ondernemers in maatschappen met winst uit onderneming meer belasting betalen dan in 2019.
Afname koopkracht bij ondernemers
Ondernemers met een winst van € 30.000 of minder betalen vaak nauwelijks inkomstenbelasting door de verhoging van de arbeidsaftrek en de algemene heffingskorting. De bijdrage voor de Zorgverzekeringswet is daarentegen flink gestegen. Rekening houdend met de inflatie is sprake van een reële inkomensdaling voor ondernemers. Dit staat los van de hoogte van de winst uit onderneming.
Ook koopkrachtvergelijkingen van het CBS tussen zzp'ers en werknemers laten dit volgens de Kleinbedrijf Index zien. Er is sprake van een koopkrachtverlies van 4,1% per jaar in 2025 ten opzichte van 2019. Het inkomen bleef daarbij gelijk. Dit geldt niet voor alle zelfstandigen, maar een groep van 40 tot 54% verliest jaarlijks koopkracht. In deze index zijn bovendien ondernemers met minder dan vijf medewerkers bevraagd, in tegenstelling tot de CBS Conjunctuurenquête.
Algemeen bedrijfseconomisch beeld Q1 2026
Het ondernemersvertrouwen is in het eerste kwartaal van 2026 verbeterd ten opzichte van het laatste kwartaal van 2025. De score steeg van -3 naar +15. Dit komt door constante omzetten, lage nettomarges en lagere groeiverwachtingen. Wel ligt het niveau lager dan in dezelfde periode van voorgaande jaren.
Ook daalde de armoede-index, het percentage ondernemers met een inkomen onder bijstandsniveau. Deze ging van 25% in het laatste kwartaal van 2025 naar 20% in het eerste kwartaal van 2026.
Daarnaast kan twee derde van de ondernemers zijn rekeningen op tijd betalen en is de continuïteit verbeterd. Inmiddels kan 78% van de ondernemers het bedrijf voortzetten met voldoende middelen. In het laatste kwartaal van 2025 was dat nog 70%.
De behoefte aan extra kapitaal is eveneens afgenomen: van 38% in het laatste kwartaal van 2025 naar 28% in het eerste kwartaal van 2026. Die behoefte ligt vooral bij consoliderende en groeiende bedrijven.
Stressniveau ondernemers gelijk
Het stressniveau van ondernemers is gelijk gebleven op 48. Dat valt binnen de gemiddelde bandbreedte van de metingen; een score tussen 26 en 50 wordt als gemiddeld gezien.
Wel zijn er verschillen tussen ondernemers met en zonder personeel. Bij ondernemers met personeel is de score 52, tegenover 44 bij ondernemers zonder personeel. In de zorg en verzorging liggen de scores lager dan in de horeca en detailhandel.
Stakingsindex bedrijven stijgt
Het percentage ondernemers dat verwacht binnen een half jaar de deuren te moeten sluiten, is gestegen naar 2,8%. In het laatste kwartaal van 2025 lag dit percentage nog op 1,9%.
Koopkracht zelfstandigen lager dan koopkracht werknemers
In het rapport zijn ook de koopkracht van werknemers en zelfstandige ondernemers met elkaar vergeleken. Hieruit blijkt dat de koopkrachtontwikkeling van zelfstandigen achterblijft bij die van werknemers. De stapeling van beperkte aftrekmogelijkheden raakt daardoor volgens het onderzoek tussen de 40 en 54% van de zelfstandigen.
Daarnaast neemt de koopkracht af doordat werknemers loonstijgingen ontvangen, terwijl zelfstandigen hiervan niet automatisch profiteren.
Kleine ondernemers en inkomstenbelasting
Hoeveel inkomstenbelasting betaal je als ondernemer? Lees meer over de huidige belastingschijven en aftrekposten voor zzp en mkb.
