Rechten en plichten bij zwangerschap van je medewerker

Mijn werknemer krijgt een kind, en nu?

02 juli 2020

Je werknemer kondigt aan: 'Ik ben zwanger'. Wat zijn de rechten van je medewerker vanaf dit moment en wat zijn jouw plichten? Een overzicht van de periode van zwangerschap tot zes maanden na de bevalling.

Je werknemer komt bij je en zegt: 'Ik ben zwanger'. Wat zijn de rechten van je medewerker vanaf dit moment en wat zijn jouw plichten? Een overzicht van de periode van zwangerschap tot zes maanden na de bevalling.  

Misschien denk je alleen aan het directe gevolg van de zwangerschap van je werknemer: help, zestien weken één kracht minder. Maar er zijn meer gevolgen. Als werkgever heb je verschillende plichten, tot zes maanden na de bevalling.

Plichten tijdens en na de zwangerschap

Als werkgever ben je verplicht om de gezondheid van je werknemer en haar kind tijdens de zwangerschap en borstvoeding zo goed mogelijk te beschermen, zodat ze haar werk kan blijven doen. Specifieker gezegd gelden de volgende plichten vanuit de Arbowet:

  • Binnen twee weken nadat je werknemer heeft verteld dat ze zwanger is, moet je haar inlichten over de gevaren van het werk voor haar en haar ongeboren kind. Zowel tijdens de zwangerschap als tijdens de periode van het geven van borstvoeding. Denk aan blootstelling aan gevaarlijke stoffen, infectierisico’s en werkstress. Die voorlichting levert je ook iets op. Uit onderzoek van De Zaak blijkt namelijk dat werknemers die zijn voorgelicht over zwangerschap en werk, minder verzuimen tijdens de zwangerschap.

  • Je bent wettelijk verplicht het werk voor je zwangere medewerker zó te organiseren dat het geen schadelijke gevolgen heeft voor de zwangerschap, het ongeboren kind en de werknemer zelf. Als je zwangere werknemer met gevaarlijke stoffen werkt of veel moet tillen en dragen, moet je haar werkzaamheden aanpassen. Heeft je werknemer ‘normale’ werkzaamheden, ook dán moet je mogelijk maatregelen nemen. Bijvoorbeeld werktijden aanpassen of extra rusttijden invoeren op advies van de verloskundige en/of bedrijfsarts.

Als werkgever heb je plichten, maar natuurlijk ook rechten. Probeer conflicten te voorkomen en toon dat je een goede werkgever bent. Blijf altijd in gesprek met elkaar en kijk hoe problemen op te lossen zijn, eventueel met behulp van een mediator.

Rechten van je zwangere werknemer

Na de bevalling heeft je werknemer volgens de Arbeidstijdenwet recht op:

  • extra pauzes (maximaal een achtste deel van de werktijd)

  • vrijstelling van overwerk en nachtdiensten

  • zwangerschapsonderzoek in werktijd, tot haar bevalling

  • kolfrecht

Je werknemer heeft tot negen maanden na de bevalling het recht om op het werk te kolven en borstvoeding te geven. Dit wordt ook wel kolfrecht genoemd. Ze mag dan vragen om een aparte kolfkamer. Als werkgever moet je zorgen dat je een kolfruimte hebt die aan de richtlijnen voldoet. 

Verzuim bij zwangerschap voorkomen

Zowel fysiek als mentaal kan de periode voor en na een bevalling erg zwaar zijn. De helft van alle zwangere werknemers verzuimt tijdens de zwangerschap meer dan twee weken. Na het zwangerschapsverlof is dat 29 procent. Verminder dit risico met deze tips:

  • Beperk de risico’s en zorg dat je zwangere medewerker letterlijk en figuurlijk de ruimte krijgt om uit te rusten.

  • Besteed tijd en aandacht aan een bevallen werknemer. Krijgt ze haar werkzaamheden in de beschikbare tijd gepland, loopt ze tegen problemen aan? Als er ernstige problemen zijn, schakel dan de bedrijfsarts in.

  • Bekijk ook 7 tips om het algehele verzuim binnen je bedrijf te verlagen.

Ontslagbescherming zwangere werknemer

Je mag een zwangere werknemer niet ontslaan vanaf het begin van haar zwangerschap tot zes weken na haar zwangerschapsverlof. Tenminste: als de reden van het ontslag haar zwangerschap is. 

Als ze niet functioneert, je failliet gaat of je een andere geldige reden voor het ontslag hebt, is dit wél mogelijk. Hartman: “Blijkt dat je net aangenomen werknemer al wist van haar zwangerschap tijdens de sollicitatie? Dan nog is dit geen reden om haar te mogen ontslaan. Een sollicitant is niet verplicht een zwangerschap te melden tijdens een gesprek; dan zouden vrouwen benadeeld zijn ten opzichte van mannen.”

WIEG: extra verlof voor partner

Sinds 2019 is er de Wet Invoering Extra Geboorteverlof (WIEG). Door deze wet kan de partner van de bevallen werknemer een hele werkweek verlof nemen. Het doel is dat partners de zorgtaken in de eerste weken beter kunnen verdelen.

Het geboorteverlof mag meteen worden opgenomen, maar mag ook verspreid worden opgenomen binnen de eerste vier weken na de bevalling. Als werkgever betaal je het volledige loon door. Lees meer over de verlofregelingen rondom zwangerschap en geboorte.