Een zieke medewerker kost je al snel veel geld. Niet alleen door de verplichte loondoorbetaling, maar vooral door productiviteitsverlies en vervanging. Wat kost een zieke werknemer per dag precies? En hoe bereken je de verzuimkosten voor jouw bedrijf? In dit artikel vind je actuele bedragen, een rekenvoorbeeld en de mogelijkheden om verzuimkosten op te vangen of te verzekeren.
Inhoud:
- Wat kost een zieke medewerker gemiddeld?
- Hoe bereken je verzuimkosten?
- Wat is het gemiddelde ziekteverzuim in Nederland?
- Wanneer stopt of wijzigt de loondoorbetaling?
- Welke kosten ben je verplicht vanuit de Wet verbetering poortwachter?
- Wat kost re-integratie?
- Wat kost een arbodienst?
- Wat kost arbeidsongeschiktheid na twee jaar?
- Hoe kun je verzuimkosten verzekeren en opvangen?
- Hoe voorkom je verzuimkosten?
Wat kost een zieke medewerker gemiddeld?
Een zieke werknemer leidt al snel tot hoge kosten. Ook als het gaat om kortdurend verzuim, waarbij iemand maar enkele dagen ziek is.
Wat kost een zieke werknemer per dag?
Schrik niet, gemiddeld kost een zieke werknemer je € 250 tot wel € 400 per dag, en dit kan nog verder oplopen (zie rekenvoorbeeld). Je bent al gauw 2,5 keer het dagloon van je medewerker kwijt.
Wat kost verzuim in jouw branche? De bedragen hierboven zijn gemiddelden. Wat je werkelijk kwijt bent, hangt af van je sector, loonsom en bedrijfsgrootte. Bereken je verzuimrisico in 2 minuten via de tool van a.s.r.
Wat zijn directe en indirecte verzuimkosten?
Je hebt te maken met directe en indirecte kosten. Directe kosten zijn onder andere:
Verplichte doorbetaling van het loon (minimaal 70% van het loon)
Kosten voor arbodienstverlening
Verdere interventies die door de arbodienst noodzakelijk worden gevonden en die je verplicht bent in te zetten, zoals re-integratie spoor 2, arbeidsdeskundig onderzoek, specialistische hulp en begeleiding.
De indirecte kosten zijn vaak minder zichtbaar, maar wel hoger. Denk bijvoorbeeld aan:
Vervangend personeel
Verminderde productiviteit
Extra werkdruk voor overgebleven collega’s
Wat kost verzuim per kostenpost?
| Kostenpost | Gemiddelde kosten | Toelichting |
|---|---|---|
| Totale verzuimkosten | € 250 tot € 400 per dag | Alle directe en indirecte kosten samen. In de praktijk zo’n 2,5x het dagloon van je medewerker. |
| Directe loonkosten | Minimaal 70% van het loon | Wettelijk verplicht gedurende 104 weken. In veel cao's is dit hoger: vaak 100% in jaar 1. |
| Arbodienstverlening | € 100 tot € 200 per medewerker per jaar | Basiscontract is wettelijk verplicht. Uitgebreidere pakketten lopen op tot € 300 à € 500. |
| Consult bedrijfsarts | € 175 tot € 250 per consult | Bij pay-per-use. Poortwachter vraagt om periodieke evaluatie, dus dit stapelt snel op. |
| Arbeidsdeskundig onderzoek | Vanaf € 1.000 | Niet wettelijk verplicht, maar in de praktijk vrijwel altijd nodig rond week 42 tot 52. |
| Re-integratie spoor 2 | € 3.000 tot € 5.000 | Nodig zodra terugkeer in eigen werk niet haalbaar blijkt. |
| Deskundigenoordeel UWV | € 100 (werkgeverstarief 2026) | Optioneel, bij verschil van inzicht over re-integratie-inspanningen. |
| Vervanging | 1,5x het bruto dagloon | Hoger dan het reguliere loon door inwerktijd en lagere efficiëntie. |
| Indirecte kosten | Circa 20% van de loonkosten | Productiviteitsverlies, extra werkdruk collega's, omzetderving. |
| Loonsanctie UWV | Tot 52 weken extra loondoorbetaling | Bij onvoldoende re-integratie-inspanning. De duurste post die je zelf kunt voorkomen. |
Hoe bereken je verzuimkosten?
Je kunt de verzuimkosten zelf globaal berekenen per werknemer. Een exacte berekening varieert per sector, het salaris van je zieke werknemer en de precieze omstandigheden rond de ziekte. Ook de duur van de afwezigheid speelt een belangrijke rol. Andere factoren die van belang zijn: De functie van je werknemer. Een specialistische of leidinggevende rol is lastiger en duurder te vervangen dan een functie waarvoor je snel iemand inwerkt.
De omvang van je bedrijf. In een klein team vang je uitval moeilijker intern op, waardoor je eerder externe vervanging nodig hebt.
De cao die je toepast. Betaal je het eerste jaar 100% door in plaats van 70%, dan liggen je directe loonkosten meteen een derde hoger.
Of je een verzuimverzekering hebt. Zonder verzekering draag je de loondoorbetaling en de re-integratiekosten volledig zelf.
De inrichting van je arbodienstcontract. Bij pay-per-use lopen de kosten op per consult, bij een full-service contract betaal je een vast bedrag per medewerker.
Wat de uitkomst wordt, verschilt dus sterk per bedrijf. Onderstaand rekenvoorbeeld geeft je een indicatie op basis van gemiddelden.
Rekenvoorbeeld: gemiddelde verzuimkosten 2026
Hier volgt een indicatie van verzuimkosten van een zieke werknemer:
Bruto salaris werknemer = € 4.000 per maand (bruto modaal maandsalaris 2026)
Loondoorbetaling bij ziekte: 70% van het salaris, oftewel € 2.800 per maand. Wettelijk is 70% het minimum, maar een cao kan meer voorschrijven. In veel cao’s staat dat je het eerste jaar 100% van het loon doorbetaalt, en in het tweede jaar 70, 80 of 90%.
Kosten interne verzuimbegeleiding: € 500 per jaar per werknemer
Vervangingskosten (tijdelijk): 1,5x het bruto salaris (hoger vanwege inwerkkosten, inefficiëntie)
Overige kosten (zoals dalende productiviteit, demotivatie team): 20% van de maandelijkse loonkosten
Kosten ziekteverzuim per dag:
Bruto loon per dag: € 4.000 / 22 werkdagen = € 181,82 per dag
Loondoorbetaling per dag (70%): € 181,82 × 0,7 = € 127,27 per dag
Interne verzuimbegeleiding per dag: € 500 / 260 werkdagen = € 1,92 per dag
Vervangingskosten per dag (indien vervanging nodig is): € 181,82 × 1,5 = € 272,73 per dag
Overige kosten per dag (20% van loonkosten): € 181,82 × 0,2 = € 36,36 per dag
Dit brengt de totale kosten van het ziekteverzuim op ongeveer € 166 per dag als je geen vervanging nodig hebt, en op circa € 438 per dag als je wel vervanging moet regelen. Houd verder ook rekening met omzetverlies. Op termijn krijg je hier ook mee te maken doordat je bijvoorbeeld afspraken niet na kunt komen.
Wat is het gemiddelde ziekteverzuim in Nederland?
Het gemiddelde ziekteverzuim in Nederland ligt hoog. In het eerste kwartaal van 2026 verzuimde 5,8% van de werknemers wegens ziekte. Dat is gelijk aan een jaar eerder en boven het langjarig gemiddelde van 5%, gemeten vanaf 1996. Over heel 2025 kwam het verzuim uit op 5,4%. Dat betekent dat er van elke 100 werkdagen bijna 6 verloren gaan aan ziekte.
Wat is het verzuim in jouw branche?
De verschillen per bedrijfsgrootte zijn groot. Bij kleine bedrijven tot 10 werknemers lag het verzuim in het eerste kwartaal van 2026 op 2,8%, bij middelgrote bedrijven (10 tot 100 werknemers) op 5% en bij grote bedrijven op 6,8%. Ook per sector loopt het uiteen: de gezondheids- en welzijnszorg noteert 8,2%, met binnen die sector de verpleging, verzorging en thuiszorg op 9,9%. De landbouw, bosbouw en visserij heeft het laagste verzuim.
Wanneer stopt of wijzigt de loondoorbetaling?
Volgens de Wet Uitbreiding Loondoorbetalingsverplichting Bij Ziekte (WULBZ) en de Wet verlenging loondoorbetalingsverplichting bij ziekte (VLZ) ben je verplicht om in de eerste twee jaar (104 weken) van arbeidsongeschiktheid minimaal 70% van het loon uit te betalen. Als dat bedrag onder het wettelijke minimumloon zit, moet je dit in ieder geval het eerste jaar (52 weken) aanvullen tot het minimumloon.
In sommige gevallen belandt een werknemer direct in de Ziektewet, bijvoorbeeld bij ziekte door zwangerschap of bevalling en bij orgaandonatie. In dat geval kun je een vergoeding krijgen van UWV om het loon van je werknemer door te betalen. Maar in de meeste gevallen betaal je het loon van een zieke werknemer zelf.
De loonvrije wachtdag: mag je die altijd inzetten?
Je mag maximaal twee wachtdagen inhouden bij ziekte, maar alleen als dit is vastgelegd in de arbeidsovereenkomst of de cao. Staat er niets over in beide documenten, dan betaal je vanaf de eerste ziektedag door.
Veel cao's beperken de wachtdag tot één dag of schrappen hem helemaal. Check dus altijd je eigen cao voordat je een wachtdag toepast. Doe je dit onterecht, dan kan je werknemer het ingehouden loon alsnog opeisen.
Hoeveel moet je doorbetalen volgens de cao?
In een cao kan vastgelegd zijn dat je meer moet betalen dan 70%. In veel cao’s staat dat er in het eerste jaar 100% van het loon moet worden betaald en in het tweede jaar 70, 80 of 90%.
Op grond van de cao voor jouw bedrijfstak zijn er ook een aantal loonelementen en vergoedingen die je als werkgever (gespreid) moet betalen tijdens de arbeidsongeschiktheid. Denk aan:
Pensioen
Vakantietoeslag
Structurele provisie of winstuitkering
Auto van de zaak
Gratificaties
Welke kosten ben je verplicht vanuit de Wet verbetering poortwachter?
De Wet verbetering poortwachter noemt geen bedragen, maar schrijft wel stappen voor die geld kosten. Denk aan een basiscontract met een arbodienst, een probleemanalyse door de bedrijfsarts in week 6, een plan van aanpak binnen 8 weken en periodieke evaluaties gedurende het hele traject.
Een arbeidsdeskundig onderzoek is wettelijk niet als zodanig verplicht, maar in de praktijk vrijwel altijd nodig om spoor 1 aantoonbaar af te sluiten. Reken op minimaal € 1.000 voor zo'n onderzoek en € 3.000 tot € 5.000 voor een spoor 2-traject.
Wat kost een loonsanctie?
De grootste kostenpost is een eventuele sanctie. Doe je te weinig, dan kan UWV je een loonsanctie opleggen van maximaal 52 weken extra loondoorbetaling. Bij een modaal salaris loopt dat op tot tienduizenden euro's.
Wat kost re-integratie?
Als werkgever ben je verantwoordelijk voor de verzuimbegeleiding en re-integratie van je zieke werknemer. Denk aan aanpassing van de werkplek, een andere taakverdeling, scholing voor aangepast werk en het papierwerk richting UWV en arbodienst. Ook de interventies die de arbodienst voorstelt komen voor jouw rekening.
Re-integratiekosten spelen vooral bij langdurig verzuim vanaf ongeveer 26 weken. Onderschat ze niet: een arbeidsdeskundig onderzoek kost al snel meer dan € 1.000 en een spoor 2-traject loopt op tot € 3.000 à € 5.000.
Er zijn verzuimontzorgoplossingen waarbij deze kosten zijn inbegrepen en collectief worden gedragen door alle deelnemende werkgevers. Dat scheelt aanzienlijk.
Wat kost een arbodienst?
Je bent verplicht een basiscontract te hebben met een arbodienst of bedrijfsarts. De tarieven verschillen sterk. Praktijkpublicaties en tarievenlijsten uit 2024 tot 2026 laten zien dat arbodienstverlening gemiddeld tussen de € 100 en € 200 per medewerker per jaar kost, afhankelijk van gebruik en contractvorm. Afhankelijk van de afspraken die je maakt met de arbodienst kunnen daar kosten bij komen. Bijvoorbeeld als er arbeidsdeskundigen worden ingezet buiten je basispakket om. Voor uitgebreidere dienstverlening kunnen de kosten oplopen tot € 300 à € 500 per jaar per medewerker. Het uurtarief van een bedrijfsarts ligt vaak tussen de € 175 en € 225, mede door het grote tekort aan bedrijfsartsen in Nederland.
Wat is het verschil tussen pay-per-use en een full service contract?
Sommige arbodiensten bieden pay-per-use-modellen aan. Dit kan een interessante optie zijn als er weinig verzuim is binnen jouw organisatie. Toch blijft dit nattevingerwerk; je weet namelijk nooit wat de toekomst brengt. Op het gebied van verzuim biedt het verleden geen zekerheid voor de toekomst. Oftewel, verzuim laat zich niet voorspellen.
Valt iemand langdurig uit? Dan kost een consult bij een bedrijfsarts al snel € 175 tot € 250 per keer. En bij langdurig verzuim blijft het niet bij één consult: de Wet verbetering poortwachter vraagt om periodieke evaluatie van de voortgang, waardoor die consulten zich al snel opstapelen. Nog een nadeel: bij pay-per-use verdient de arbodienst aan elke verrichting. Er zit dus weinig prikkel in om je werknemer zo snel mogelijk weer fit op de werkvloer te krijgen.
Wanneer kies je voor full-service?
Bij een full service contract zit dat anders. In dat geval ligt het financiële risico van de verzuimbegeleiding bij de arbodienst. Die is er alles aan gelegen je werknemer zo snel mogelijk in goede gezondheid weer aan het werk te krijgen. Anders kost het namelijk niet jou, maar de arbodienst geld. Full service is vooral interessant als je verzuim moeilijk te voorspellen is of als je de begeleiding liever helemaal uit handen geeft.
Hoeveel tijd kost verzuimbegeleiding je zelf?
Daarnaast ben je ook zelf tijd kwijt aan verzuimregistratie en -begeleiding. Denk aan de verzuimgesprekken met je werknemer, het contact met de arbodienst en je verplichtingen rondom re-integratie. Reken op enkele uren per verzuimgeval, en flink meer bij langdurig verzuim.
Wat kost arbeidsongeschiktheid na twee jaar?
Als je werknemer na twee jaar arbeidsongeschiktheid nog niet (volledig) kan werken, dan komt diegene waarschijnlijk in aanmerking voor een WGA- of IVA-uitkering volgens de WIA.
Als werkgever betaal je daardoor mogelijk een hogere premie aan UWV. Grote en middelgrote werkgevers hebben namelijk te maken met een (deels) gedifferentieerde premie voor de WGA. Kleine werkgevers betalen een vaste sectorpremie. Het aantal werknemers dat in de WGA belandt heeft geen invloed op hun premiekosten. Onder kleine werkgevers vallen bedrijven met een loonsom tot 25 keer het gemiddelde premieplichtige loon.
Hoe kun je verzuimkosten verzekeren en opvangen?
Je kunt verzuimkosten voor een groot deel opvangen door je te verzekeren. Wordt een van je werknemers ziek? Dan ontvang je een vergoeding zodat je het loon kunt blijven betalen. Dat stelt je ook in staat om een vervanger te bekostigen. Bovendien stel je met een verzuimverzekering de continuïteit van je bedrijf veilig. Dat klinkt misschien heftig, maar langdurig verzuim leidt in toenemende mate tot faillissementen onder mkb'ers die niet verzekerd zijn en zelf opdraaien voor hoge verzuimkosten in combinatie met productieverlies.
Premie verzuimverzekering
De premie van een verzuimverzekering ligt meestal tussen 3% en 5% van de loonsom. Dit is afhankelijk van de sector waarin je werkt, de grootte van je bedrijf en natuurlijk de wachttijd en dekking die je kiest. Bij een loonsom van € 250.000 praat je dus over € 7.500 tot € 12.500 premie per jaar. Zet dat af tegen één langdurig verzuimgeval van twee jaar, dat inclusief re-integratie en vervanging al snel richting de € 100.000 loopt.
Hoe sluit je een verzuimverzekering af?
Een verzuimverzekering afsluiten kan je zelf online regelen, of via een verzekeringsadviseur als je advies nodig hebt bij je keuze. Houd in beide gevallen je loonsom, het aantal medewerkers, je sector en de gewenste wachttijd bij de hand. Op basis daarvan bepaalt de verzekeraar je premie.
Wat dekt een verzuimontzorgverzekering?
Een verzuimontzorgverzekering gaat een stap verder dan een gewone verzuimverzekering. Waar een verzuimverzekering vooral je loondoorbetaling vergoedt, neemt een ontzorgverzekering ook de begeleiding en administratie van je over. Deze vorm is niet meer weg te denken binnen het mkb. Je combineert er bijvoorbeeld dit mee:
Loondoorbetaling
De arbodienst en bijbehorende dienstverlening
Re-integratiebegeleiding
Een onafhankelijke casemanager
Zo voldoe je aan alle wettelijke verplichtingen, zonder dat het je direct heel veel geld kost. Verdiep je wel goed in de dekking van de verzekering die je wilt afsluiten, deze kan namelijk behoorlijk verschillen. Zo worden niet alle gemaakte kosten en interventies altijd vergoed.
Wat is een WGA-eigenrisicoverzekering?
Ben je eigenrisicodrager voor de WGA? Dan kun je een WGA-eigenrisicoverzekering afsluiten. Daarmee dek je de kosten voor werknemers die langer dan twee jaar ziek zijn en een WGA-uitkering ontvangen.
“Ik zie bij veel bedrijven waar ik kom als coach, dat het verzuim heel hoog is. Juist door duurzaam met je lichaam en geest om te gaan, is er minder uitval en voelen mensen zich beter. Dat is voor de hele maatschappij belangrijk. Wij gaan voor het vergroten van de lichamelijke en psychologische duurzaamheid.”
- Mercy van der Aa, mede-oprichter van Provectas. Lees zijn ondernemersverhaal.
Hoe voorkom je verzuimkosten?
Hoewel verzuim nooit volledig te vermijden is, kun je het aanzienlijk verminderen. Psychische klachten en werkdruk vormen een groot deel van het langdurig verzuim. Ook veel fysieke klachten zijn te voorkomen op de werkvloer. Een goed beleid maakt verschil. Geef extra aandacht aan werkdruk en onderhoud goed contact met je werknemers. Weet wat er speelt bij jou op de werkvloer.
Veelgestelde vragen
Wat als je werknemer niet meewerkt aan de re-integratie?
Ook je werknemer heeft verplichtingen vanuit de Wet verbetering poortwachter. Werkt hij niet mee, dan mag je de loondoorbetaling opschorten of stopzetten. Waarschuw hem eerst schriftelijk en leg het vast in het verzuimdossier. Twijfel je of de weigering terecht is? Vraag dan een deskundigenoordeel aan bij UWV. Dat kost werkgevers € 100.
Belangrijk: UWV kijkt bij de WIA-beoordeling naar de inspanningen van jullie beiden. Kun je niet aantonen dat je je werknemer hebt aangesproken op zijn verplichtingen, dan riskeer je alsnog een loonsanctie.
Is een verzuimverzekering fiscaal aftrekbaar?
Ja. De premie van een verzuimverzekering is een zakelijke kostenpost en dus aftrekbaar van de winst. De uitkering die je bij verzuim ontvangt, telt wel mee als belaste bedrijfsopbrengst. Per saldo verlaagt de aftrek je premielast dus, maar je betaalt belasting over wat je uitgekeerd krijgt.
