Mag je personeel dwingen vakantiedagen op te nemen?

Regels rond verplichte vrije dagen opleggen

25 maart 2020

Eind december of in de zomer is het in sommige branches heel rustig, of juist nu dankzij de corona situatie. Misschien sluit je de tent wel voor onbepaalde periode. Maar mag je je personeel verplichten om vrije dagen op te nemen? De regels op een rij.

Op de hoogte blijven van al het ondernemersnieuws?

Whitepaper 'Eerste hulp bij verzuim verlagen'

Zelf verlonen zonder tussenpersoon

Je mag verplichte vrije dagen aanwijzen en deze gaan dan af van het vakantiedagensaldo van je werknemers. Maar let op: in de cao of de arbeidsovereenkomst moet dan al zijn aangekondigd dat je verplichte vrije dagen kunt aanwijzen en hoeveel.

Kondig verplichte vrije dagen al aan het begin van een jaar aan, zodat werknemers er ruim op tijd rekening mee kunnen houden. Het is niet verboden om hier later in het jaar nog mee te komen, maar dat is niet netjes naar je werknemers toe. De verplichte vrije dag is uiteraard wel een betaalde vrije dag. Je mag het je werknemers niet opleggen een dag onbetaald verlof op te nemen, tenzij zij daar zelf expliciet mee akkoord gaan.

Vrije dagen tijdens corona

Normaal gesproken vraagt een werknemer verlof en geeft de werkgever binnen een vastgelegde termijn akkoord, tenzij hij of zij om zwaarwegende bedrijfsredenen bezwaar maakt. Dit kan bijvoorbeeld tijdens een piekperiode. Kan de medewerker door corona niet genieten van de vakantie en wil hij of zij toch komen werken? Dan kan je als werkgever in de problemen komen, bijvoorbeeld als je al vervanging hebt gevonden in de vorm van een uitzendkracht.

Komt hierover een conflict? Er staat over dit soort situaties niets in het wetboek, dus de kantonrechter zal kijken naar de situatie. Had de werkgever al kosten gemaakt of was er makkelijk iets te regelen? De kantonrechter zoekt naar een redelijke manier van afhandelen en goed werkgeverschap. Vooral in deze tijd van corona is het voor een medewerker te veel om te verwachten dat je zomaar akkoord gaat, maar het is aan te raden om je flexibel op te stellen.

Feestdagen

Overigens: je hoeft de kerstdagen en nieuwjaarsdag ook niet verplicht vrij te geven, tenzij het in de cao of arbeidsovereenkomst is vastgelegd. Deze dagen zijn wel officiële vrije dagen, maar in bijvoorbeeld de horeca wordt toch vaak gewerkt. Ook is het niet bij wet vastgelegd dat werknemers op deze dagen extra krijgen betaald. Controleer ook hiervoor je arbeidsovereenkomsten.

Maximum

Er is geen wettelijk maximum aan het aantal vrije dagen dat je verplicht mag opleggen. In sommige sectoren worden bijna alle vrije dagen door de werkgever bepaald, denk maar aan de bouw (bouwvak) of het onderwijs (schoolvakanties). Wel is het handig om je werknemers in ieder geval nog een paar vrij in te vullen vakantiedagen te geven, zodat zij vrij kunnen nemen voor bijvoorbeeld een bruiloft of een begrafenis.

Andere opties

Je kunt je werknemers ook een extra vrije dag of pretverlofdag geven. Dit kun je eventueel doen in plaats van een kerstpakket, kerstborrel of kerstdiner. Een pretverlofdag is een dag die buiten de regeling van feestdagen of vakantiedagen valt. Je kunt er ook voor kiezen om je personeel bijvoorbeeld een dagje vrij te geven als je bedrijf 10 jaar bestaat.

Eenzijdig

Zowel verplichte vrije dagen als extra vrije dagen kun je eenzijdig opleggen én intrekken (mits verplichte vrije dagen in de arbeidsovereenkomst staan). Je mag er ook voor kiezen de dagen toch weer als werkdag in te stellen. Stel dat jij je personeel al jaren carnaval als vrije dagen cadeau doet. Je mag er voor kiezen dat vanaf nu niet meer te doen. Een pretverlofdag wordt niet snel als verworven recht gezien bij een arbeidsrechtconflict. Het is dus geheel aan jou.

Download: Arbeidscontracten

Auteur

Marlou Visser