'De werkgever heeft een sleutel in handen'

Interview met Drs. Maaike Adriaens van MuConsult

30 december 2013

Sinds 2009 doet MuConsult jaarlijks onderzoek naar de effecten van werkgeversmaatregelen op het reisgedrag van werknemers in Stadsregio Arnhem Nijmegen. Hier de bevindingen.

Voortvloeiend uit de monitoringseisen van de TaskForce MobiliteitsManagement, nu het platform Slim Werken Slim Reizen, monitort MuConsult het verplaatsingsgedrag van werknemers in diverse regio’s. 

Welke werkgeversmaatregelen zijn er te treffen om het reisgedrag van werknemers te beïnvloeden?"Werkgevers hebben  een sleutel in handen om werknemers te beïnvloeden in de keuzes die zij maken voor woonwerk-verkeer. Het meest aantrekkelijke alternatief voor de autoreis tijdens de spits naar het werk is volgens werknemers thuis werken. Dit blijkt ook de meeste invloed te hebben op de vermindering van autokilometers tijdens de spits, oftewel het spitsaandeel. Ook teleconferencing en het gebruik van het openbaar vervoer in plaats van de auto dragen hieraan bij." 

Wie zijn de doelgroep?

"Dit zijn de convenantpartners aangesloten bij het regionaal convenant mobiliteitsmanagement Stadsregio Arnhem Nijmegen. In 2011 waren dat ongeveer 30 bedrijven in de regio Arnhem/Nijmegen met in totaal ca. 35.000 werknemers. Hierbij moet je denken aan gemeentes, de Hogeschool, bedrijven in de dienstverlenende sector, de bouw, maar ook kleinere MKB bedrijven zoals VCC Oost. Voor het onderzoek werd er gevraagd of alle werknemers van deze bedrijven op internet een vragenlijst wilden invullen. Dit werd wel gedaan, maar hing onder andere af van de stimulatie vanuit de werkgever." 

Wat zijn de resultaten?

"Je merkt dat de meeste bedrijven al vrij bewust omgaan met OV gebruik en het aantal werknemers dat thuiswerkt en flexibele werktijden heeft groeit. Ook zijn er bedrijven die nog vastzitten in een traditionele cultuur waarbij bijvoorbeeld de leaseauto veel gebruikt wordt of waar thuiswerken niet wordt geaccepteerd. De bewustwording is er inmiddels en een groeiend aantal bedrijven houdt zich actief bezig met mobiliteitsmanagement. Aan de andere kant zijn de afspraken die gemaakt worden omtrent slimmer werken en reizen tussen regio en bedrijfsleven vaak nog erg vrijblijvend en de besluitvorming binnen bedrijven kent een lange doorlooptijd. Ook is sprake van een autonome ontwikkeling waardoor de nieuwe ontwikkeling niet altijd zichtbaar is. Een belangrijk resultaat is dat – hoewel het totaal aantal autokilometers is gestegen door met name verhuizingen - de werknemers nu minder met de auto in de spits reizen. Het spitsaandeel is dus gedaald, dit geldt in elk geval voor de korte termijn. De effecten op lange termijn zijn nog onbekend."

Welke maatregelen worden er vooral genomen?

"De maatregelen zijn eerst vaak arbeidsvoorwaardelijk en worden meestal gebracht in de vorm van de traditionele reiskostenregelingen en het aanbieden van (semi-) flexibele werktijden. De maatregelen die genomen worden hangen vaak sterk samen met de aard, omvang en de locatie van het bedrijf. Zowel in grote als kleine bedrijven blijkt dat mobiliteitsmanagement maatwerk is. Ken je doelgroep, heb kennis van je bedrijf en weet wat de behoefte van je werknemer is." 

Wat werkt er wel en niet in de regio Arnhem/Nijmegen?

"Opvallend is dat filedruk niet echt een rol speelt in deze regio als het gaat om de keuze tussen auto of een alternatief. Het weer is wel bepalend, net als de gezinssituatie. Dit zijn factoren waar de werkgever geen invloed op heeft. We kijken dan ook vooral naar de factoren waar de werkgever wel invloed op heeft. Dan zien we dat de belemmeringen om ‘slimmer te reizen en werken’ zitten in het feit dat de randvoorwaarden voor thuis werken en buiten de spits reizen (met flexibele werktijden) er volgens werknemers niet zijn." 

Wat zijn de reacties vanuit de praktijk?

"De werkgevers hebben de eigen resultaten gezien en de reacties zijn over het algemeen positief en bevestigend voor de eigen rol in mobiliteitsmanagement. Verschillende bedrijven hebben specifiek advies gekregen en werken samen met mobiliteitsmakelaars. De aanpak maakt werkgevers bewuster. Maar het is duidelijk dat gedragsverandering nou eenmaal tijd nodig heeft. Dit geldt niet alleen voor werknemers, ook voor werkgevers."

ScanTest hoe jij presteert op het gebied van Slim Werken Slim Reizen! Doe de scan om te zien hoe jij scoort ten opzichte van collega-ondernemers en waarin jij je nog kunt verbeteren.