Regels, verboden en andere beperkingen...

Column | Werken zonder regels

27 augustus 2012

De Semco-stijl beschrijft een Braziliaans bedrijf dat zonder regels bedrijfvoert, maar ook Eckart’s Notes toont aan dat organisaties op een andere wijze met vrijheid en vertrouwen geleid kunnen worden.

Whitepaper 'Benut je online kansen: communicatie'

Vertrouwen in de mensen staat centraal binnen de Semco-stijl. Dit uit zich in volledige openheid over alle (financiële) aspecten – iedereen kent bijvoorbeeld alle salarissen! De maatregelen behelzen het opheffen van de toegangscontroles (prikklokken…), het afschaffen van secretaresses en eigen parkeerplaatsen voor directeuren, maar ook het vernietigen van alle procedures en handboeken.

Reorganisatie

Het bedrijf wordt gereorganiseerd met en rondom de medewerkers die zelf bepalen hoe ze de fabrieken inrichten, hoe processen lopen en wat slim is. Het aantal managementlagen wordt teruggebracht van twaalf naar drie en de bekende piramide wordt vervangen door concentrische cirkels. Het bedrijf opgesplitst in aparte kleine businessunits, die volledig zelfredzaam zijn (in vergelijk met de celtheorie van Wintzen). Opvallende aspecten zijn de beoordelingssystematiek (medewerkers beoordelen de bazen), het aannamebeleid (niet de bazen maar medewerkers selecteren nieuwe mensen) en het beloningsbeleid waarbij grote aantallen mensen hun eigen salaris bepalen. Menig HRM’er zou hier structureel buikpijn van krijgen. 

Geen verkeersborden meer

Hoe zou het zonder verkeersborden en stoplichten zijn in het verkeer? Het knapt er in ieder geval visueel goed van op, want de vele borden verstoren het straatbeeld nogal. In het Zeeuwse Oudelande parkeert men de auto waar het kan. Geen wirwar van borden die dicteren wat wel en vooral wat niet mag. Als automobilist in Oudelande ben je behoorlijk op jezelf teruggeworpen. Je verstand gebruiken is wel een vereiste. In het dorp moeten de straten het rijgedrag dicteren, niet de borden. Hiermee komt de verantwoordelijkheid wederom daar te liggen waar deze hoort, bij de burgerij!

Eigen verantwoordelijkheid

Door de borden weg te halen, zijn de mensen bewuster geworden van hun omgeving en passen ze hun rijgedrag aan. Toen de verkeersborden en vele verkeersregels intraden, hebben we de automobilisten hun eigen verantwoordelijkheid ontnomen. Dorpen waar de sociale controle groot en de verkeerscomplexiteit klein is, lenen zich bij uitstek voor het verwijderen van verkeersborden, maar de opschoning van het bordenoerwoud en de stoplichtenbrij kan ook ten goede komen aan grotere plaatsen. Zo heeft ook de Friese gemeente Smallingerland Drachten (45.000 inwoners) zich ontdaan van twaalf van de vijftien stoplichten en het aantal verkeersborden drastisch teruggebracht. De Franse ex-voetballer Michel Platini en nu president van de UEFA zei ooit: ‘als je mensen in kooien zet dan gaan ze zich gedragen als beesten.’

“Daar waar geen macht is, vloeit kennis rijkelijk”

De kern van het verhaal: je moet mensen laten nadenken in plaats van dat voor ze te doen. Mensen weten op veel terreinen niet meer hoe ze met elkaar moeten omgaan. Als het gaat om zorg en welzijn zijn we er erg goed in om maatregel op maatregel te stapelen en daar financiering voor te zoeken. Maar we zouden veel meer terug moeten gaan naar de menselijke maat. We zoeken het te veel in ondoordringbare structuren en gelaagde organisaties en in logge beleidsstromen. Niemand begrijpt iets van die borden en men neemt de verantwoordelijk niet, want dat doet de overheid al. De filosofie is dat we de stad en het dorp moeten teruggeven aan de burgers. Het Nieuwe Werken is een mooi voorbeeld van een vernieuwde denkwijze in een wereld die (normaliter) zo op slot zit door bureaucratie, regels over regels en een lange historie. Ik ga gelijk de straat op en neem mijn schop mee… 

Auteur

Godfried Boogaard