Bescherm je intellectuele kapitaal

Column | Susan Kaak, Ventoux Advocaten

30 april 2014

Iedere ondernemer beschikt over kapitaal in de vorm van intellectuele eigendomsrechten, vaak zonder het te weten. Een domeinnaam en een handelsnaam zijn bijvoorbeeld ook vermogensbestanddelen: cruciaal om te weten als je bedrijf wordt overgenomen of failliet gaat. Hoe krijg je als ondernemer grip op dit kapitaal?

Het terrein van intellectueel eigendom kent een scala aan verschillende rechten. Voor alle ondernemingen geldt dat zij gebruik maken van handelsnamen en -merken (namen en logo’s). Auteursrechten spelen ook een rol. Veel websites, reclamemateriaal en software zijn auteursrechtelijk beschermd. Ook domeinnaamrechten zijn bijna altijd in beeld.

Bij technologische ondernemingen zullen octrooien en bedrijfsgeheimen spelen. Wanneer de onderneming ook actief is in informatievoorziening en gegevensverwerking, zijn databankrechten van belang. Voor wat betreft de media- of entertainmentsector kan gedacht worden aan de naburige rechten van uitvoerend kunstenaars, foto- en filmproducenten en omroepen. Bedrijven in de agrarische sector hebben te maken met kwekersrechten.

Zijn je rechten je kapitaal?

Wanneer je een idee hebt van welke rechten een rol spelen in jouw bedrijf, is de vervolgvraag of die rechten ook onderdeel uitmaken van het kapitaal. Om die vraag te kunnen beantwoorden, moet je onderzoeken wie de eigenaar is van deze rechten, of wie dat zou moeten zijn.

  • (1) Check IE-registers In online intellectuele eigendoms-registers (IE-registers) wordt bijgehouden welke rechten op naam van welke organisatie staan. Hier vind je informatie over bijvoorbeeld handelsnamen (handelsregister), merken (diverse merkenregisters), octrooien en domeinnamen (kijk op sidn.nl voor “nl-domeinnamen”).

  • (2) Check persoonsgebonden, intellectuele prestaties Ten aanzien van octrooien, auteursrechten en modelrechten geldt dat een onderneming niets kan uitvinden, creëren of ontwerpen: dat is en blijft mensenwerk. De aanspraak op een octrooi, auteursrecht of modelrecht ontstaat dan ook als regel bij één of meer natuurlijke personen. Het is dus steeds zaak om naar die personen op zoek te gaan wanneer een onderneming gebruik maakt van octrooien, auteursrechten en/of modelrechten.

  • (3) Check producentgebonden, financiële prestatiesProducentenprestaties beschermen de investeringen – ofwel het 'bloed, zweet en tranen' – die gemoeid zijn met het realiseren van een databank, een nieuw plantenras, een film, et cetera. Wanneer deze producten aan de orde zijn, dan rijst de vraag voor wiens rekening en risico die tot stand gebracht zijn –  aan diegene komen vaak de rechten toe.

  • (4) Check gebruiksgebonden, onderscheidingsprestatiesHandelsnaam- en merkrechten beschermen de 'onderscheidingstekenen' van een onderneming. Een handelsnaam is een naam waaronder een onderneming of een onderdeel van een onderneming wordt gevoerd. Inschrijving van een handelsnaam in het handelsregister is niet relevant voor de vraag wie rechthebbende op de handelsnaam is. Hiervoor is het gebruik beslissend. De vraag wie de rechthebbende op een merkrecht is, wordt wel bepaald door de inschrijving in het merkregister.

Voor domeinnamen geldt dat ze op basis van overeenkomsten worden toegekend door domeinnaam-uitgevende instanties, zoals SIDN voor domeinnamen die eindigen op .nl. Rechthebbende is de contractspartij; wie de domeinnaam feitelijk gebruikt, doet er niet toe.

Veel ondernemers weten niet hoeveel intellectueel kapitaal ze bezitten. Het is verstandig om op hoofdlijnen in kaart te brengen welke rechten je hebt en welke je nodig hebt. Pas dan kun je beoordelen of je je intellectuele kapitaal goed genoeg hebt beveiligd.

 * Dit is een beknopte uitwerking van het artikel van Th.C.J.A. van Engelen & S.M. Kaak ‘Een IE-QuickScan voor curatoren’, TvI 2013/18. Mr. S.M. Kaak is advocaat bij Ventoux.

Auteur

Susan Kaak